Schelde Track & Trace: een woordje uitleg...

Vermits we een aantal vragen en bemerkingen hebben gekregen omtrent het Schelde Track & Trace project van doctoraatsonderzoeker Bert Teunkens van de Universiteit Antwerpen waarbij plastic voorwerpen in de Schelde gegooid worden voor onderzoeksdoeleinden, willen we hierbij graag een woordje uitleg geven ter verduidelijking.
Als je vindt dat plastic niet in de Schelde thuis hoort en dat er helemaal geen plastic in de Schelde aanwezig zou mogen zijn, dan heb je uiteraard gelijk. De beste manier om dit te bereiken is ervoor zorgen dat plastic er niet in terecht komt, en dat het plastic dat er toch in aanwezig is, er zo snel mogelijk uit wordt gehaald.

Het doctoraatsonderzoek van Bert Teunkens wil hieraan actief bijdragen door de nodige kennis te ontwikkelen omtrent plasticvervuiling van de Schelde. En een zeer belangrijk maar ook uiterst moeilijk aspect hiervan is het kwantificeren en kwalificeren van de plasticvervuiling van een rivier zoals de Schelde. Uitgebreide onderbouwing hiervoor kan je vinden in de literatuur ter zake zoals bv. de artikels van Vegter et al. (2014), OSPAR (2016) en Bänsch-Baltruschat et al. (2017). Met zijn doctoraatsonderzoek wil Bert Teunkens dieper inzicht verwerven in de manier waarop plastic afval zich in de Schelde beweegt, om hieruit conclusies te kunnen trekken die nuttig kunnen zijn voor het opzetten en beheren van acties om datzelfde plastic afval zo effectief en zo efficiënt mogelijk uit de Schelde te verwijderen. Dit is zeker nodig omdat hiervoor serieuze investeringen nodig zullen zijn. Een voorbeeld hiervan is de vanginstallatie die momenteel getest wordt in de Schelde ter hoogte van Temse en Bornem.

Om een beter inzicht te verwerven in de manier waarop plastic afval zich beweegt in de Schelde, zijn een aantal gemarkeerde en getagde plastic voorwerpen stroomopwaarts in de Schelde gegooid. Omdat er verschillende soorten plastic zijn waarvan sommige soorten aan het wateroppervlak drijven, andere zich in de waterkolom en onder het wateroppervlak bevinden en nog andere naar de rivierbodem zinken en daar verder rollen, is het nodig om gemarkeerde en getagde voorwerpen van verschillende plasticsoorten in de rivier te monitoren. Daarom zijn er in een eerste actie in december vorig jaar plastic voorwerpen die op het wateroppervlak blijven drijven in de Schelde gegooid. Deze waren voorzien van GPS-trackers. Omwille van technische beperkingen van GPS-systemen, kunnen deze niet onder water gebruikt worden. Dus om de beweging van plasticafval in de waterkolom te volgen, is een andere technologie nodig, meer bepaald akoestische tags. En daarom zijn er in juni plastic voorwerpen die onder het wateroppervlak blijven en die uitgerust zijn met akoestische tags, in de Schelde gegooid. Dus, die tweede maal was om een ander aspect van de plasticvervuiling van de Schelde te onderzoeken.

Alhoewel het natuurlijk stof voor discussie is dat er voor dit onderzoek plastic voorwerpen in het water gegooid worden, is dit spijtig genoeg nodig. De bedoeling ervan is en blijft om kennis op te bouwen om plastic afval op een zo efficiënt en effectief mogelijk manier uit een rivier weg te halen.

Internationale samenwerking tegen plastic vervuiling van rivieren

Het Samenwerkingsconvenant “Schone Schelde” is een Nederlands-Belgisch partnership tussen overheden, bedrijfsleven, scholen, universiteiten, NGO’s en burgers  en is in 2019 opgericht door 28 partijen, waaronder Zero Plastic Rivers vzw.

Het doel van Schone Schelde is het verminderen van het zwerfafval in en rond de Schelde. Om dit doel te bereiken, werken we op vier inhoudelijke pijlers: inzameling, monitoring, voorkomen en communicatie. 

Zero Plastic Rivers vzw trekt de werkgroep monitoring, met het doel om inzicht te verkrijgen in de locaties, hoeveelheden, soorten en bronnen  van plastic afval in en langs de Schelde om zo gericht mogelijk acties te kunnen opzetten voor inzamelen en verwijderen en het effectief aanpakken van de vervuilingsbronnen. Verder is Zero Plastic Rivers vzw ook actief lid van de werkgroep omtrent voorkomen en verwerken. 

Zero Plastic Rivers vzw wil de inzichten en expertise die voortkomen uit deze samenwerking gebruiken om projecten voor preventie en opruiming van plastic vervuiling van rivieren, vorm te geven.  Op hun beurt zullen deze projecten dan weer bijdragen tot de doelstellingen van het Samenwerkingsconvenant. 

Sanne en Bram varen de Donau af per Kajak

Wij zijn Sanne en Bram en wij hebben een plan: de Donau afvaren per kajak. Het plan is gegroeid uit ons verlangen naar een lange en actieve vakantie midden in de natuur zonder een grote, ecologische voetafdruk na te laten. Een half jaar geleden begon onze voorbereiding. We hebben allerlei types kajaks getest in Gent, Roeselare, Wachtebeke,… om te beslissen welke boot we zouden kiezen voor deze tocht. Tot onze grote spijt troffen we in iedere rivier of kanaal waar we te water gingen zwerfvuil en afval aan. We vonden dat we hier iets moesten aan doen.

Daarom hebben we besloten om onze reis te koppelen aan sensibilisering rond vervuiling in waterwegen. Dit thema past in onze beide interessegebeiden gezien Sanne een passie heeft voor natuur en milieu en Bram afstudeerde als sociaal verpleegkundige. Watervervuiling beïnvloedt namelijk in eerste plaats de natuur en bijgevolg mens en dier. Na een korte verkenning kwamen we terecht bij Zero Plastic Rivers en na onze eerste kennismaking waren we volledig overtuigd dat we graag in zee zouden gaan met deze organisatie. Zero Plastic Rivers hecht groot belang aan een wetenschappelijk onderbouwde basis om vanuit te vertrekken en gezien Sanne zelf actief is in
wetenschappelijk onderzoek vonden we deze insteek erg belangrijk.

Concreet willen we in eerste instantie zelf bewust en verstandig kiezen wat betreft bestaansmiddelen en hun verpakking. Zoveel als mogelijk gaan we voor middelen met weinig of geen verpakking of proberen eigen verpakkingen opnieuw te gebruiken. We zijn er ook actief mee bezig om zelf ons afval correct te sorteren en tijdens ons avontuur achter te laten op de daarvoor voorziene plaatsen. Verder willen we ook graag anderen motiveren op een positieve manier en tegelijk de bewustwording vergroten betreffende dit probleem dat al gigantische proporties heeft aangenomen.

Zero Plastic Rivers vzw tekent mee voor een Schone Schelde

Op 19 februari ondertekende Zero Plastic Rivers vzw samen met 27 partijen het samenwerkingsconvenant “Schone Schelde”. Deze grensoverschrijdende samenwerking tussen Nederland en België heeft tot doel om het zwerfvuilprobleem in de Schelde aan te pakken. Gezien zwerfplastic deel uitmaakt van deze problematiek, is deze samenwerking volledig in lijn met de acties die Zero Plastic Rivers vzw nastreeft in het kader van de preventie van plasticvervuiling van de Schelde. Daarom wil Zero Plastic Rivers vzw dit initiatief ten volle ondersteunen door mee te helpen opruimingsacties te coördineren en op die manier bij te dragen tot de nodige kennis om dit probleem aan te pakken.

Het samenwerkingsconvenant is gefaciliteerd door Rijkswaterstaat en omvat 25 Nederlandse en 2 Vlaamse partners: Rijkswaterstaat, Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen, de gemeenten Borsele, Noord-Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Veere en Vlissingen, HZ University of Applied Sciences, North Sea Port, Haven van Antwerpen, Amels, Dow Benelux, Trinseo, KIMO, Plastics Europe Netherlands, Natuurmonumenten, NME Schouwen-Duiveland, MEC De Bevelanden, IVN, Nationaal Park Oosterschelde, Staatsbosbeheer, Zeeuwse Reinigingsdienst, Doe mee Verlos de zee, Zeeuwse Milieufederatie, Zero Plastic Rivers en Schoon Zeeland.

 

 

 

Opruimactie Galgeschoor op 3 maart

Op zaterdag 3 maart 2018 organiseert het Havenbedrijf Antwerpen samen met Natuurpunt voor de zevende keer de opruimactie Galgeschoor.
Het Galgeschoor is een indrukwekkend intergetijdengebied in de haven dat door de Schelde continu in beweging is. De schorren zijn van groot belang voor tal van vogelsoorten. Doordat er echter veel afval op de Schelde drijft, raakt dat afval onder invloed van de getijden verstrikt in dit natuurgebied.

Meer weten?

Meten is weten

En dit is niet anders als het gaat over de plasticvervuiling van rivieren.

Hoewel er veel media-aandacht bestaat voor het plastic probleem, is de kennis over de plastic afvalstromen eerder beperkt. Om inzicht te krijgen in deze milieuproblematiek, bestaan wel reeds verschillende monitoringsinitiatieven. Programma’s die plastic afval op stranden verzamelen, helpen ruimtelijke en temporele trends van het probleem in kaart te brengen. Plastic als bijvangst bij commerciële visserij of analyse van maaginhoud van vogels, zijn ook veelgebruikte technieken om het probleem in het mariene milieu te onderzoeken. Geen van deze technieken kan echter de toestroom aan plastic vanuit het bekken naar de oceanen, de plastic flux, adequaat kwantificeren. Hoeveel afval stroomt er jaarlijks richting zee? Waar juist komt het plastic afval vandaan? In welke mate dragen rivieren, die ook met plastic afval zijn beladen, bij aan de plastic soep in het mariene milieu? Inzicht in deze context is echter essentieel om een efficiënte remediëring te kunnen definiëren en implementeren.

Daarom starten in de context van Zero Plastic Rivers een aantal specifieke onderzoeksprojecten om de plasticvervuiling van rivieren te kunnen meten. Hiervoor volgen we twee afzonderlijke maar complementaire sporen.

Ten eerste willen we plasticvervuiling van een rivier kwantificeren op basis van beschikbare kennis en technologie.
Dit is de focus van een doctoraatsonderzoek dat wordt gecoördineerd en uitgevoerd binnen de onderzoeksgroepen ‘ECOBE’ en ‘SPHERE’, onderdeel van de faculteit Wetenschappen van de Universiteit Antwerpen.
Dit onderzoek o.l.v. Prof. dr. Patrick Meire, ir. Tom Maris (ECOBE) en Prof. dr. Ronny Blust heeft als eerste doelstelling het kwantificeren van de plastic flux op de schaal van een volledig rivierbekken, i.c. van de Schelde. Hierbij zullen een aantal onderzoeksvragen aan bod komen, zoals:
– Waar zijn de grootste bronnen van plastic afval?
– Wat is de verblijftijd van dit afval?
– Zijn er sinks, zones met lange retentie van plastic afval in het riviersysteem?

De tweede doelstelling van dit doctoraatsonderzoek is het zoeken naar efficiënte remediëring, door na te gaan waar en op welke wijze kan ingegrepen worden.
Om de onderzoeksvragen te beantwoorden, zal een monitoringsnetwerk opgezet worden om plastic afval te verzamelen op specifieke punten zoals bv. stuwen, sluizen en waterzuiveringsinstallaties. Vervolgens zal het verzamelde plastic volgens een welbepaald protocol moeten gesorteerd, gewassen, gedroogd, gewogen en gekarakteriseerd worden. De resultaten zullen gebruikt worden om op basis van o.a. statistische analyse een effectieve en efficiënte strategie uit te werken om het probleem van plastic vervuiling met succes aan te pakken.

Ten tweede starten we onderzoeksprojecten op om nieuwe sensor-gebaseerde meettechnieken te ontwikkelen, met de bedoeling om zo snel en efficiënt mogelijk betrouwbare metingen te kunnen uitvoeren.
Als masterstudent van de Katholieke Universiteit Leuven zal Cedric Nijssen een studie uitvoeren omtrent de verschillende beschikbare sensortechnologieën die mogelijk in aanmerking kunnen komen. Dit onderzoek met als titel “Semi-autonomous detection of suspended plastics in inland waterways” zal hij uitvoeren aan het Departement Werktuigkunde, Faculteit Ingenieurswetenschappen, onder begeleiding van Prof. dr. ir. Herman Bruyninckx.

Aansluitend plannen we een onderzoeksproject dat de functionele vereisten van een sensor-gebaseerd meetsysteem in kaart wil brengen. We hopen dit project te kunnen opstarten in het voorjaar van 2018.

Het échte werk is begonnen!

De Universiteit Antwerpen (Onderzoeksgroep Ecosysteembeheer) en Zero Plastic Rivers vzw slaan de handen officieel in elkaar voor Zero Plastic Rivers, een uniek project om de plasticvervuiling van onze rivieren drastisch te verminderen, met als proefproject de Schelde.

Het project Zero Plastic Rivers zal in deze context focussen op drie specifieke aspecten: het meten en kwantificeren van de plasticvervuiling van een rivier, het voorkomen van plasticvervuiling en het opvangen van plastic afval dat toch aanwezig is in een rivier, nog voor dit de monding bereikt.Lees verder

Marie-José (81) is de ‘bermmeter’ van Bonheiden

BONHEIDEN – Marie-José Van Gorp (81) uit Bonheiden is een kranige en mondige vrouw. Sinds november is ze ‘bermmeter’ van de gemeente. Elke dag fietst ze een behoorlijk traject doorheen Bonheiden en Rijmenam om zwerfvuil te ruimen, door weer en wind. De kilo’s die ze intussen verzamelde, zijn niet te tellen.

Ze heeft een stem als een klok en is zo gezond als een vis. Dat Marie-José Van Gorp haar mannetje kan staan, bewees ze ook in haar actieve carrière toen ze granieten tegels verkocht. “In de jaren 60 en 70 was dat louter een mannenbastion, maar ik heb in de sector naam gemaakt”, pronkt ze nu nog trots.Lees verder

Turnhoutenaar pakt vervuilde rivieren en oceanen aan via de Schelde.

TURNHOUT / ANTWERPEN – “Jaarlijks belandt er zo’n acht miljoen ton plastic in onze oceanen. Als we niets doen, dan zwemt er tegen 2050 meer plastic dan vis in de zee”, zegt Dirk Pauwels. Samen met de Universiteit Antwerpen wil hij die ‘plastic soup’ aanpakken, te beginnen met de Schelde. Want ook die vervoert plastic naar de oceaan.

“Ik richtte ‘Zero Plastic Rivers’ in november op samen met mijn vrouw”, vertelt Turnhoutenaar Dirk Pauwels. Zelf is hij geen waterbouwkundig ingenieur, noch bioloog. “Maar ik kon het probleem van de plastic soup gewoon niet langer aanzien. Er is dringend een grondige aanpak nodig. Of het gaat lukken om de gigantische hoeveelheden plastic die nu al in onze oceanen drijven te verwijderen, weet ik niet. Maar wat wij willen doen, is een methode ontwikkelen om te voorkomen dat die 8 miljoen ton plastic – het equivalent van een vrachtwagen per minuut – er elk jaar opnieuw bijkomt.”Lees verder

VN binden strijd aan met plastic in oceanen

Jaarlijks belandt meer dan acht miljoen ton plastic in de oceanen. Meer dan 80 procent van al het afval in de oceanen is gemaakt van plastic. Daarmee is het een van de grootste vervuilers van die oceanen. Het gaat daarbij niet alleen om plastic zakken of flessen, maar ook om microplastic deeltjes, die verwerkt zitten in cosmeticaproducten. De Verenigde Naties lanceren vandaag een wereldwijde campagne om mensen te sensibiliseren en overheden en bedrijven ervan te overtuigen maatregelen door te drukken die het gebruik van plastic reduceren. België heeft zijn medewerking al toegezegd.Lees verder