Zero Plastic Rivers vzw tekent mee voor een Schone Schelde

Op 19 februari ondertekende Zero Plastic Rivers vzw samen met 27 partijen het samenwerkingsconvenant “Schone Schelde”. Deze grensoverschrijdende samenwerking tussen Nederland en België heeft tot doel om het zwerfvuilprobleem in de Schelde aan te pakken. Gezien zwerfplastic deel uitmaakt van deze problematiek, is deze samenwerking volledig in lijn met de acties die Zero Plastic Rivers vzw nastreeft in het kader van de preventie van plasticvervuiling van de Schelde. Daarom wil Zero Plastic Rivers vzw dit initiatief ten volle ondersteunen door mee te helpen opruimingsacties te coördineren en op die manier bij te dragen tot de nodige kennis om dit probleem aan te pakken.

Het samenwerkingsconvenant is gefaciliteerd door Rijkswaterstaat en omvat 25 Nederlandse en 2 Vlaamse partners: Rijkswaterstaat, Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen, de gemeenten Borsele, Noord-Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Veere en Vlissingen, HZ University of Applied Sciences, North Sea Port, Haven van Antwerpen, Amels, Dow Benelux, Trinseo, KIMO, Plastics Europe Netherlands, Natuurmonumenten, NME Schouwen-Duiveland, MEC De Bevelanden, IVN, Nationaal Park Oosterschelde, Staatsbosbeheer, Zeeuwse Reinigingsdienst, Doe mee Verlos de zee, Zeeuwse Milieufederatie, Zero Plastic Rivers en Schoon Zeeland.

 

 

 

SAMENWERKING

Doelgerichte samenwerking

Plasticvervuiling van rivieren is een complex probleem waarbij veel verschillende aspecten moeten worden beschouwd. Ten eerste komt zwerfplastic in rivieren voor in alle soorten, gewichten en afmetingen, van nano-plastics die niet met het blote oog zichtbaar zijn tot macro-plastics die zo groot en sterk zijn dat ze de schroef van een boot kunnen blokkeren. Ten tweede zijn rivieren complexe en dynamische systemen, elk met hun eigen specifieke fysieke eigenschappen. Ten derde worden rivieren meestal beheerd door meerdere organisaties, zeker als ze door meerdere landen stromen.

Om die redenen is de bestrijding van plasticvervuiling van rivieren een ingewikkelde opdracht waarbij rekening moet gehouden worden met allerlei beperkingen.

Daarom heeft Zero Plastic Rivers vzw een wetenschappelijk onderbouwd en modulair opgebouwd programma ontworpen, dat elk noodzakelijk aspect van een effectieve aanpak van zwerfplastic in rivieren omvat. De onderzoeksgroep Ecobe van de Universiteit Antwerpen staat in voor de fundamentele wetenschappelijke borging van het algemene programma.

Binnen dit programma kan en wil Zero Plastic Rivers vzw zeker niet alles zelf uitwerken. Dat zou trouwens onmogelijk zijn. Integendeel, Zero Plastic Rivers vzw zoekt actief partners die volledig zelfstandig op specifieke aspecten van het totale programma kunnen en willen werken.

In deze context probeert Zero Plastic Rivers vzw om bestaande initiatieven in kaart te brengen en met elkaar te verbinden zodat ze samen betere resultaten kunnen boeken.

En waar nodig zal Zero Plastic Rivers vzw proberen om nieuwe initiatieven op te starten. Een voorbeeld hiervan is onderzoek naar en ontwikkeling van geschikte meetsystemen.

Samenwerking voor meetsystemen

Ondanks het feit dat er schattingen beschikbaar zijn van plasticvervuiling van rivieren, zijn er nog geen nauwkeurige metingen uitgevoerd met behulp van gevalideerde meetsystemen.

Daarom werkt Zero Plastic Rivers actief mee aan het definiëren en opzetten van onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten om geschikte meetsystemen te ontwerpen, te bouwen en te implementeren.

In eerste instantie is het belangrijk om een meetmethode te ontwerpen die nauwkeurig, of waarvan minstens de meetfout gekend is. Met deze doelstelling heeft de onderzoeksgroep Ecobe van de Universiteit Antwerpen in samenspraak met Zero Plastic Rivers een doctoraatsonderzoek opgestart met als doel om de instroom van macro-plastic naar de Noordzee via de Schelde te kwantificeren. Dit onderzoeksproject wordt gesteund door zowel de overheid als de industrie en de resultaten ervan zullen ook kunnen gebruikt worden om een meer geautomatiseerd meetsysteem te kalibreren.

In tweede instantie is het belangrijk om een meetsysteem te ontwerpen en te bouwen dat niet alleen nauwkeurig is, maar dat ook in staat is om voldoende meetgegevens te verzamelen in korte tijd. Een dergelijk meetsysteem zal zoveel mogelijk geautomatiseerd moeten zijn, en dus moeten gebaseerd zijn op sensor- en informatietechnologie. In deze context heeft Zero Plastic Rivers gevraagd om via een Masterthesis een eerste onderzoek te doen naar mogelijk geschikte sensortechnologie. Dit onderzoek is uitgevoerd aan de Faculteit Ingenieurswetenschappen van de KULeuven.

In navolging van dit eerste onderzoek, onderzoekt Zero Plastic Rivers welke technologiepartners de nodige know-how hebben en geïnteresseerd zijn om verder te werken aan de ontwikkeling van een sensor-gebaseerd meetsysteem. Dit betreft bedrijven en organisaties die thuis zijn in sensortechnologie, informatietechnologie, mariene ingenieurstechniek, rivier- en waterbeheer en milieutechniek.

Samenwerking voor vangsystemen

De voorbije jaren zijn er reeds meerdere types van systemen voor het opvangen en verwijderen van plastic afval uit rivieren ontworpen en uitgetest.

Op basis van de geboekte resultaten blijkt het toch nodig om te zoeken naar betere en meer performante systemen.

Vermits het onderzoek en ontwikkeling van vangsystemen een zeer kapitaal- en kennisintensieve aangelegenheid is, kan Zero Plastic Rivers vzw enkel bijdragen door de nodige geschikte partners met elkaar in contact te brengen.

In deze context heeft Zero Plastic Rivers vzw meegewerkt aan het opzetten en initiëren van gesprekken die uiteindelijk geleid hebben tot de beslissing van De Vlaamse Waterweg nv om een aanbesteding voor het ontwerpen van plastic vangers voor de Schelde uit te schrijven (De Standaard, 11 juni 2018: "Schelde krijgt plasticvangers").

 

Samenwerking voor preventie

Van alle acties om de plasticvervuiling van rivieren tegen te gaan, is preventie allicht het allerbelangrijkst.

Maar om effectieve preventie in de praktijk te brengen, is niet alleen een georganiseerde en gestructureerde aanpak nodig maar ook de inzet van heel veel mensen. En daarnaast moeten ook de nodige middelen beschikbaar zijn.

Voor een gestructureerde aanpak werkt Zero Plastic Rivers vzw samen met de Mooimakers. De actiekaart van de Mooimakers geeft iedereen de mogelijkheid om vrijwillig de verantwoordelijkheid op zich te nemen om een stuk van Vlaanderen (een straat, een plein, …) zwerfvuilvrij te houden. Dit maakt het mogelijk voor vrijwilligers om op een gestructureerde manier samen te werken in de strijd tegen zwerfvuil.

Iedereen die in deze context vrijwillig het zwerfplastic opruimt in de buurt of op een stuk oever van een rivier of waterweg, helpt mee om onze rivieren plasticvrij te houden, en draagt zo ook bij om de plastic soep te verminderen.

Daarnaast is het ook nuttig om anderen, je buren, familie, kennissen of vrienden te informeren over het probleem van plasticvervuiling en hen aan te zetten om ervoor te zorgen dat er geen plastic afval in de natuur terecht komt.

Zero Plastic Rivers vzw onderzoekt momenteel de mogelijkheden om een netwerk op te bouwen om dergelijke persoonlijke en vrijwillige initiatieven te steunen.

 

 

Opruimactie Galgeschoor op 3 maart

Op zaterdag 3 maart 2018 organiseert het Havenbedrijf Antwerpen samen met Natuurpunt voor de zevende keer de opruimactie Galgeschoor.
Het Galgeschoor is een indrukwekkend intergetijdengebied in de haven dat door de Schelde continu in beweging is. De schorren zijn van groot belang voor tal van vogelsoorten. Doordat er echter veel afval op de Schelde drijft, raakt dat afval onder invloed van de getijden verstrikt in dit natuurgebied.

Meer weten?

Het échte werk is begonnen!

De Universiteit Antwerpen (Onderzoeksgroep Ecosysteembeheer) en Zero Plastic Rivers vzw slaan de handen officieel in elkaar voor Zero Plastic Rivers, een uniek project om de plasticvervuiling van onze rivieren drastisch te verminderen, met als proefproject de Schelde.

Het project Zero Plastic Rivers zal in deze context focussen op drie specifieke aspecten: het meten en kwantificeren van de plasticvervuiling van een rivier, het voorkomen van plasticvervuiling en het opvangen van plastic afval dat toch aanwezig is in een rivier, nog voor dit de monding bereikt.Lees verder

Turnhoutenaar pakt vervuilde rivieren en oceanen aan via de Schelde.

TURNHOUT / ANTWERPEN – “Jaarlijks belandt er zo’n acht miljoen ton plastic in onze oceanen. Als we niets doen, dan zwemt er tegen 2050 meer plastic dan vis in de zee”, zegt Dirk Pauwels. Samen met de Universiteit Antwerpen wil hij die ‘plastic soup’ aanpakken, te beginnen met de Schelde. Want ook die vervoert plastic naar de oceaan.

“Ik richtte ‘Zero Plastic Rivers’ in november op samen met mijn vrouw”, vertelt Turnhoutenaar Dirk Pauwels. Zelf is hij geen waterbouwkundig ingenieur, noch bioloog. “Maar ik kon het probleem van de plastic soup gewoon niet langer aanzien. Er is dringend een grondige aanpak nodig. Of het gaat lukken om de gigantische hoeveelheden plastic die nu al in onze oceanen drijven te verwijderen, weet ik niet. Maar wat wij willen doen, is een methode ontwikkelen om te voorkomen dat die 8 miljoen ton plastic – het equivalent van een vrachtwagen per minuut – er elk jaar opnieuw bijkomt.”Lees verder

Microplastics vervuilen zeeën en rivieren

Al het goede nieuws over de verbeterde waterkwaliteit ten spijt: onze waterlopen hebben te lijden onder het plastic dat we dagelijks in onze riolen lozen. Waarschijnlijk is ook de Schelde er slecht aan toe.

Onze stranden kreunen onder de vervuiling: achtergelaten plastic, peuken, flesjes, verpakkingen. Maar uit een Vlaams onderzoek van de Universiteit Gent blijkt dat de vervuiling op de zeebodem en in de rivieren wel 100 keer groter is. Lees verder

Plastiek afval vervuilt via rivieren Vlaamse stranden 

Niet alleen de Vlaamse kuststrook, maar ook onze rivieren bevatten te veel plastiek afval. De burgemeesters van Vlaamse kuststeden beraden zich vandaag over een gezamenlijke aanpak.

Met het blote oog is het niet te zien, maar de Schelde is zwaar vervuild door ‘microplastics’. Dat zijn kleine deeltjes plastiek die afkomstig zijn van de verpakkingsindustrie en de auto-industrie, maar ook van dagelijkse verzorgingsproducten die via de riolen in het rivierwater belanden.Lees verder

METEN IS WETEN

Meten van plasticvervuiling: de huidige stand van zaken

Meten is weten, maar in het geval van plasticvervuiling is het wel makkelijker gezegd dan gedaan. Tot nu toe zijn een aantal studies gedaan om de plasticvervuiling van rivieren, zeeën en oceanen te meten en te kwantificeren. De beste resultaten tot nu toe zijn echter schattingen en benaderende cijfers op basis van onvolledige en/of inconsistente datasets waarbij de meetfout niet echt gekend is.

En dit geldt voor de plasticvervuiling van zowel zeeën en oceanen als rivieren.

Meten is weten, maar daarvoor moeten metingen nauwkeurig zijn

Niettemin zijn nauwkeurige metingen een essentieel aspect voor het opzetten van effectieve acties tegen mariene plasticvervuiling. En ook met betrekking tot rivieren is dit uiterst belangrijk. Tot nu toe is dit fenomeen minder onder de aandacht en dus zijn betrouwbare meetgegevens nodig om het beleid omtrent het beheer van rivieren en waterwegen effectief aan te sturen.

Onze eerste doelstelling: betrouwbare meetgegevens

Om tot nauwkeurige meetgegevens over plasticvervuiling van rivieren te komen wil Zero Plastic Rivers meewerken aan het definiëren en opzetten van een gevalideerde meetmethode op basis van steekproeven en statistische extrapolatie. Deze traditionele maar beproefde meetmethode is arbeidsintensief en vereist een langdurige meetcyclus, maar heeft als voordeel dat ze betrouwbare meetresultaten oplevert.

Hiervoor is het nodig om aangepaste meetprotocollen te definiëren, geschikte meetpunten te identificeren, voldoende steekproeven uit te voeren en deze op de juiste manier te verwerken (schoonmaken, sorteren, categoriseren, wegen, …) zodat de resultaten kunnen verwerkt worden in statistische modellen met een zo hoog mogelijke nauwkeurigheid.

Deze methode is ideaal om de plasticvervuiling van een pilootrivier te bepalen.  De Schelde is in deze context een ideale kandidaat.

Onze tweede doelstelling: automatische meetsystemen

Alhoewel metingen op basis van steekproeven en statistische extrapolatie betrouwbare meetresultaten opleveren, vergen deze veel werk en tijd. Daarom wil Zero Plastic Rivers de overstap maken naar geautomatiseerde meetsystemen op basis van sensor- en informatietechnologie. Dergelijke meetsystemen moeten zodanig ontworpen zijn dat ze niet alleen betrouwbare meetgegevens produceren, maar ook op korte tijd en met minimale arbeid. Bovendien moeten zulke meetsystemen inzetbaar zijn op alle mogelijke rivieren. Om deze systemen te ontwerpen en te bouwen is nauwe samenwerking nodig met onderzoeksinstellingen en bedrijven die gespecialiseerd zijn in mariene engineering en sensor- en informatietechnologie.