Microplastics in het milieu: een bedreiging voor de volksgezondheid? 

Onzichtbaar kleine plastic deeltjes vervuilen zeeën en rivieren. Ze hopen zich op in mosselen en ander seafood, en komen zo ook in het maagdarmkanaal van mensen terecht. Ook komen ze voor in de lucht en kunnen we ze inademen. Hoe ongezond dat is, weet op dit moment niemand. De Nederlandse Gezondheidsraad vindt dat voorzorgsmaatregelen nodig zijn, evenals onderzoek naar de blootstelling aan plastic deeltjes via de voeding en andere routes en naar hun schadelijkheid voor de gezondheid. Lees verder

"Tegen 2050 meer plastic dan vis in oceaan"

Er wordt zoveel plastic gebruikt dat in 2050 er zich meer plastic afval in de oceanen zal bevinden dan vis. Daarvoor waarschuwt het World Economic Forum van Davos.”Het huidige productiesysteem, gebruik, en wegwerpen van plastic heeft belangrijke negatieve gevolgen. Zo gaat jaarlijks 80 tot 120 miljard dollar plastic verpakking verloren. En behalve de financiële kost zullen de oceanen, bij ongewijzigde situatie, meer plastic bevatten dan vis tegen 2050″, klinkt het in een persmededeling.Lees verder

Ecover maakt afwasmiddelfles uit afval Kleine Nete

Ecover, de specialist in ecologische reinigingsmiddelen uit Malle, liet zijn personeel plastic flessen en rotzooi uit de Kleine Nete vissen tijdens een kanotocht. Dat afval wordt nu verwerkt tot een afwasmiddelfles met een geweten.In het kader van zijn jaarlijkse Care Day organiseerde Ecover voor haar medewerkers een kanotocht op de Kleine Nete van Herentals tot de watermolen in Grobbendonk. Een leuke teambuildingsactiviteit, maar het personeel moest onderweg vooral plastic en ander afval uit de waterloop vissen.

Lees verder

Biologisch afbreekbaar plastic is schijnoplossing voor vervuiling oceanen

Afbreekbare plastic flesjes en boodschappentasjes zijn geen oplossing voor de problematische hoeveelheid afval in de oceanen, waarschuwen milieuwetenschappers van de VN. Het meeste plastic is bijzonder duurzaam en daardoor worden stukken plastic en microplastics via zeestromen verspreid over de oceanen tussen de Noordpool en Antarctica. Dat staat in een VN-rapport dat vandaag gepubliceerd werd.Lees verder

WIE WE ZIJN

Zero Plastic Rivers vzw is als burgerinitiatief gegroeid uit het besef dat de wereldwijde plasticvervuiling een gigantisch ecologisch probleem is dat zo snel mogelijk moet aangepakt worden. In deze context richten we ons als team op één concreet doel: het drastisch verminderen van de plasticvervuiling in rivieren.

Met dit doel voor ogen zet Zero Plastic Rivers vzw zich in om een overkoepelend en wetenschappelijk onderbouwd programma te definiëren en uit te werken, om relevante kennis en know-how te ontwikkelen en toe te passen, om mensen en organisaties van alle geledingen van de maatschappij met elkaar in contact te brengen met het oog op samenwerking en om nieuwe initiatieven op te starten waar nodig.

Dit vereist een multidisciplinaire aanpak, en daarom zoekt Zero Plastic Rivers vzw naar partners vanuit verschillende professionele domeinen en wetenschappelijke disciplines. In deze context streeft Zero Plastic Rivers vzw ernaar om samenwerkingsverbanden op te zetten met alle partijen die willen meehelpen om de plasticvervuiling van rivieren aan te pakken en op te lossen, en waarbij elke partij zelf bepaalt op welk vlak en op welke manier de samenwerking vorm krijgt.

In eerste instantie richten we ons op één rivier als pilootproject, met name de Schelde, en één soort plasticvervuiling, nl. macroplastics. Zo snel als we kunnen, zullen we ook werken op andere rivieren en andere vormen van plasticvervuiling.

Er is zeker onderzoek nodig naar de aard van de plasticvervuiling en de mogelijkheden om die aan te pakken. Maar daarnaast moeten we de oplossingen ook in de praktijk omzetten. Zo zullen we als maatschappij zoveel mogelijk moeten voorkomen dat plastic in de rivieren terecht komt. Dit zal gedragsverandering vereisen. Van ons allemaal. En technische oplossingen zullen nodig zijn om plastic dat toch aanwezig is in rivieren, op te vangen en te verwijderen.

Daarom verenigen we burgers, overheden, onderzoeksinstellingen, onderwijs, NGO’s en de bedrijfswereld om deze complexe doelstelling te realiseren. En letterlijk iedereen kan hierbij helpen. We staan dan ook open voor elke vorm van samenwerking en als partner kan je structureel helpen door ons als organisatie te ondersteunen en/of door een specifiek deel van ons programma mee te helpen realiseren.

SAMENWERKING IS DE VOORNAAMSTE SLEUTEL TOT SUCCES TEGEN PLASTICVERVUILING VAN RIVIEREN!

Daarom verenigen we burgers, overheden, onderzoeksinstellingen, universiteiten, scholen, ngo's en de bedrijfswereld voor Zero Plastic Rivers.

RUIM ZWERFPLASTIC ZO SNEL MOGELIJK OP

Ruim plastic afval zo snel mogelijk op

Stel niet uit tot morgen wat je vandaag kan doen. Inderdaad, stel niet uit als het er op aankomt om plastic uit ons milieu te houden. De moeilijkste en dus slechtst mogelijk plaats om plastic afval uit ons milieu te halen is de plastic soep. Immers, die is reusachtig groot, enorm verspreid en uiterst moeilijk bereikbaar. En alhoewel er acties zijn om de plastic soep zelf op te ruimen, is dit een aartsmoeilijke en extreem dure opdracht.  Dus, als er zich toch plastic afval in de natuur bevindt, moeten we dat er zo snel mogelijk uit verwijderen, en ten laatste alvorens het via de monding van een rivier in de zee verdwijnt.

Hiervoor werken we uiteraard samen met specialisten en richten we ons op specifieke opruimacties.Als het er op aankomt om plasticafval uit een rivier te verwijderen vooraleer het in zee stroomt, zullen techniek en technologie ons een stevig handje moeten helpen.

Ondanks het feit dat in deze context al heel veel onderzoek is gedaan en installaties zijn gebouwd, is verder onderzoek nog steeds nodig om tot een systeem te komen dat de plasticvervuiling van een grote rivier zoals de Schelde of de Rijn effectief kan opvangen en verwijderen alvorens het via de monding in zee stroomt.

VOORKOMEN IS BETER DAN GENEZEN

Voorkomen is beter dan genezen

Voorkomen is altijd beter dan genezen, en voor plasticvervuiling is dat ook zo. Het is misschien niet eenvoudig om het je voor te stellen, maar het grootste deel van alle plastic afval dat in onze straten, velden, bossen en wegbermen en op onze rivieroevers ligt, komt uiteindelijk terecht in onze zeeën en oceanen en dus in de plastic soep. Dit gebeurt via de waterwegen, te beginnen met riolen en beken die uitmonden in kanalen en kleine rivieren die op hun beurt weer uitkomen in grote rivieren die alle plastic afval transporteren naar zee en zo weer verder naar de plastic soep.

Om dit te voorkomen zullen we allemaal moeten meewerken. In essentie is het heel eenvoudig: zorg ervoor dat je geen plastic in het milieu terecht doet komen, noch gewild noch ongewild. Plastic afval hoort in de vuilnisbak en nergens anders. En als je toch zwerfplastic ziet, ruim het zo snel mogelijk op.
Om dit te bereiken wil Zero Plastic Rivers zich inspannen zowel om mensen te informeren en bewust te maken als om hen aan te zetten om effectief te voorkomen dat plastic in het milieu belandt.

Samenwerken met de actiekaart

Vermits letterlijk iedereen hieraan kan bijdragen, wil Zero Plastic Rivers iedereen oproepen om te helpen: bedrijven, overheden, middenveldorganisaties en burgers.

Dit doen we in samenwerking met Mooimakers, een overheidsinitiatief dat vrijwilligers wil helpen om het probleem van zwerfvuil in het algemeen en zwerfplastic in het bijzonder op een gestructureerde manier aan te pakken.

Via de actiekaart van de Mooimakers kan je op vrijwillige basis de verantwoordelijkheid nemen om een stukje Vlaanderen zwerfvuilvrij te houden. Dit kan via de actiekaart van de Mooimakers.

Als je hierbij kiest om zwerfplastic in de buurt van rivieren, waterwegen, sloten, beken en kanalen op te ruimen, dan draag je actief bij aan Zero Plastic Rivers, en help je dus om de plastic soep tegen te houden.

Maar je kan ook op andere manieren helpen, bv. door buren, kennissen en vrienden in te lichten over het probleem van plasticvervuiling en hen vragen om er mee voor te zorgen dat er geen zwerfplastic in de vrije natuur terecht komt.

Zero Plastic Rivers hoort graag welke initiatieven jullie willen nemen, en zal steunen waar nodig en mogelijk.

METEN IS WETEN

Meten van plasticvervuiling: de huidige stand van zaken

Meten is weten, maar in het geval van plasticvervuiling is het wel makkelijker gezegd dan gedaan. Tot nu toe zijn een aantal studies gedaan om de plasticvervuiling van rivieren, zeeën en oceanen te meten en te kwantificeren. De beste resultaten tot nu toe zijn echter schattingen en benaderende cijfers op basis van onvolledige en/of inconsistente datasets waarbij de meetfout niet echt gekend is.

En dit geldt voor de plasticvervuiling van zowel zeeën en oceanen als rivieren.

Meten is weten, maar daarvoor moeten metingen nauwkeurig zijn

Niettemin zijn nauwkeurige metingen een essentieel aspect voor het opzetten van effectieve acties tegen mariene plasticvervuiling. En ook met betrekking tot rivieren is dit uiterst belangrijk. Tot nu toe is dit fenomeen minder onder de aandacht en dus zijn betrouwbare meetgegevens nodig om het beleid omtrent het beheer van rivieren en waterwegen effectief aan te sturen.

Onze eerste doelstelling: betrouwbare meetgegevens

Om tot nauwkeurige meetgegevens over plasticvervuiling van rivieren te komen wil Zero Plastic Rivers meewerken aan het definiëren en opzetten van een gevalideerde meetmethode op basis van steekproeven en statistische extrapolatie. Deze traditionele maar beproefde meetmethode is arbeidsintensief en vereist een langdurige meetcyclus, maar heeft als voordeel dat ze betrouwbare meetresultaten oplevert.

Hiervoor is het nodig om aangepaste meetprotocollen te definiëren, geschikte meetpunten te identificeren, voldoende steekproeven uit te voeren en deze op de juiste manier te verwerken (schoonmaken, sorteren, categoriseren, wegen, …) zodat de resultaten kunnen verwerkt worden in statistische modellen met een zo hoog mogelijke nauwkeurigheid.

Deze methode is ideaal om de plasticvervuiling van een pilootrivier te bepalen.  De Schelde is in deze context een ideale kandidaat.

Onze tweede doelstelling: automatische meetsystemen

Alhoewel metingen op basis van steekproeven en statistische extrapolatie betrouwbare meetresultaten opleveren, vergen deze veel werk en tijd. Daarom wil Zero Plastic Rivers de overstap maken naar geautomatiseerde meetsystemen op basis van sensor- en informatietechnologie. Dergelijke meetsystemen moeten zodanig ontworpen zijn dat ze niet alleen betrouwbare meetgegevens produceren, maar ook op korte tijd en met minimale arbeid. Bovendien moeten zulke meetsystemen inzetbaar zijn op alle mogelijke rivieren. Om deze systemen te ontwerpen en te bouwen is nauwe samenwerking nodig met onderzoeksinstellingen en bedrijven die gespecialiseerd zijn in mariene engineering en sensor- en informatietechnologie.

ZERO PLASTIC RIVERS

Lokale oplossingen voor een globaal probleem

Als maatschappij gaan we onverantwoord om met plastic. Door ons toedoen komen er enorme hoeveelheden plastic afval terecht in onze rivieren. En als we dit plastic niet uit de rivieren halen voor het de monding bereikt, dan komt dit plastic onherroepelijk terecht in de plastic soep, die dan weer groter wordt.

Het fundamentele probleem: hoe wij als maatschappij omgaan met plastic

Onderzoek geeft aan dat tot ca. 80% van het plastic afval in de plastic soep direct afkomstig is van het vasteland waar het geproduceerd en gebruikt wordt. Zoals de figuur aangeeft, verdwijnt tot 30% van het geproduceerde plastic uit de productie- en consumptieketen in de omgeving. Daarna komt het via riolen, sloten, beken en kanalen terecht in rivieren en stroomt zo in zee. Het kan jaren duren, maar het plastic afval komt op deze manier vroeg of laat terecht in de plastic soep, waar het haar vernietigende werk kan beginnen. Dus, als we willen dat de plastic soep niet meer aangroeit, dan moeten we zorgen dat de toevoer van plastic afval naar de zeeën en oceanen gestopt wordt. Dat kunnen we grotendeels bereiken door ervoor te zorgen dat onze rivieren minimaal vervuild zijn met plastic en door het toch aanwezige plastic afval te vangen en te verwijderen voor het de monding van de rivier bereikt.

In de strijd tegen de plastic soep we willen de huidige 'plastic rivers' omvormen tot 'zero plastic rivers'.

ONZE RIVIEREN ZIJN EEN BELANGRIJKE FRONTLIJN IN DE STRIJD TEGEN DE PLASTIC SOEP

Tot ca. 80% van de plastic soep wordt via rivieren aangevoerd vanop het vasteland