SAMENWERKING

Doelgerichte samenwerking

Plasticvervuiling van rivieren is een complex probleem waarbij veel verschillende aspecten moeten worden beschouwd. Ten eerste komt zwerfplastic in rivieren voor in alle soorten, gewichten en afmetingen, van nano-plastics die niet met het blote oog zichtbaar zijn tot macro-plastics die zo groot en sterk zijn dat ze de schroef van een boot kunnen blokkeren. Ten tweede zijn rivieren complexe en dynamische systemen, elk met hun eigen specifieke fysieke eigenschappen. Ten derde worden rivieren meestal beheerd door meerdere organisaties, zeker als ze door meerdere landen stromen.

Om die redenen is de bestrijding van plasticvervuiling van rivieren een ingewikkelde opdracht waarbij rekening moet gehouden worden met allerlei beperkingen.

Daarom heeft Zero Plastic Rivers vzw een wetenschappelijk onderbouwd en modulair opgebouwd programma ontworpen, dat elk noodzakelijk aspect van een effectieve aanpak van zwerfplastic in rivieren omvat. De onderzoeksgroep Ecobe van de Universiteit Antwerpen staat in voor de fundamentele wetenschappelijke borging van het algemene programma.

Binnen dit programma kan en wil Zero Plastic Rivers vzw zeker niet alles zelf uitwerken. Dat zou trouwens onmogelijk zijn. Integendeel, Zero Plastic Rivers vzw zoekt actief partners die volledig zelfstandig op specifieke aspecten van het totale programma kunnen en willen werken.

In deze context probeert Zero Plastic Rivers vzw om bestaande initiatieven in kaart te brengen en met elkaar te verbinden zodat ze samen betere resultaten kunnen boeken.

En waar nodig zal Zero Plastic Rivers vzw proberen om nieuwe initiatieven op te starten. Een voorbeeld hiervan is onderzoek naar en ontwikkeling van geschikte meetsystemen.

Samenwerking voor meetsystemen

Ondanks het feit dat er schattingen beschikbaar zijn van plasticvervuiling van rivieren, zijn er nog geen nauwkeurige metingen uitgevoerd met behulp van gevalideerde meetsystemen.

Daarom werkt Zero Plastic Rivers actief mee aan het definiëren en opzetten van onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten om geschikte meetsystemen te ontwerpen, te bouwen en te implementeren.

In eerste instantie is het belangrijk om een meetmethode te ontwerpen die nauwkeurig, of waarvan minstens de meetfout gekend is. Met deze doelstelling heeft de onderzoeksgroep Ecobe van de Universiteit Antwerpen in samenspraak met Zero Plastic Rivers een doctoraatsonderzoek opgestart met als doel om de instroom van macro-plastic naar de Noordzee via de Schelde te kwantificeren. Dit onderzoeksproject wordt gesteund door zowel de overheid als de industrie en de resultaten ervan zullen ook kunnen gebruikt worden om een meer geautomatiseerd meetsysteem te kalibreren.

In tweede instantie is het belangrijk om een meetsysteem te ontwerpen en te bouwen dat niet alleen nauwkeurig is, maar dat ook in staat is om voldoende meetgegevens te verzamelen in korte tijd. Een dergelijk meetsysteem zal zoveel mogelijk geautomatiseerd moeten zijn, en dus moeten gebaseerd zijn op sensor- en informatietechnologie. In deze context heeft Zero Plastic Rivers gevraagd om via een Masterthesis een eerste onderzoek te doen naar mogelijk geschikte sensortechnologie. Dit onderzoek is uitgevoerd aan de Faculteit Ingenieurswetenschappen van de KULeuven.

In navolging van dit eerste onderzoek, onderzoekt Zero Plastic Rivers welke technologiepartners de nodige know-how hebben en geïnteresseerd zijn om verder te werken aan de ontwikkeling van een sensor-gebaseerd meetsysteem. Dit betreft bedrijven en organisaties die thuis zijn in sensortechnologie, informatietechnologie, mariene ingenieurstechniek, rivier- en waterbeheer en milieutechniek.

Samenwerking voor vangsystemen

De voorbije jaren zijn er reeds meerdere types van systemen voor het opvangen en verwijderen van plastic afval uit rivieren ontworpen en uitgetest.

Op basis van de geboekte resultaten blijkt het toch nodig om te zoeken naar betere en meer performante systemen.

Vermits het onderzoek en ontwikkeling van vangsystemen een zeer kapitaal- en kennisintensieve aangelegenheid is, kan Zero Plastic Rivers vzw enkel bijdragen door de nodige geschikte partners met elkaar in contact te brengen.

In deze context heeft Zero Plastic Rivers vzw meegewerkt aan het opzetten en initiëren van gesprekken die uiteindelijk geleid hebben tot de beslissing van De Vlaamse Waterweg nv om een aanbesteding voor het ontwerpen van plastic vangers voor de Schelde uit te schrijven (De Standaard, 11 juni 2018: "Schelde krijgt plasticvangers").

 

Samenwerking voor preventie

Van alle acties om de plasticvervuiling van rivieren tegen te gaan, is preventie allicht het allerbelangrijkst.

Maar om effectieve preventie in de praktijk te brengen, is niet alleen een georganiseerde en gestructureerde aanpak nodig maar ook de inzet van heel veel mensen. En daarnaast moeten ook de nodige middelen beschikbaar zijn.

Voor een gestructureerde aanpak werkt Zero Plastic Rivers vzw samen met de Mooimakers. De actiekaart van de Mooimakers geeft iedereen de mogelijkheid om vrijwillig de verantwoordelijkheid op zich te nemen om een stuk van Vlaanderen (een straat, een plein, …) zwerfvuilvrij te houden. Dit maakt het mogelijk voor vrijwilligers om op een gestructureerde manier samen te werken in de strijd tegen zwerfvuil.

Iedereen die in deze context vrijwillig het zwerfplastic opruimt in de buurt of op een stuk oever van een rivier of waterweg, helpt mee om onze rivieren plasticvrij te houden, en draagt zo ook bij om de plastic soep te verminderen.

Daarnaast is het ook nuttig om anderen, je buren, familie, kennissen of vrienden te informeren over het probleem van plasticvervuiling en hen aan te zetten om ervoor te zorgen dat er geen plastic afval in de natuur terecht komt.

Zero Plastic Rivers vzw onderzoekt momenteel de mogelijkheden om een netwerk op te bouwen om dergelijke persoonlijke en vrijwillige initiatieven te steunen.

 

 

Het échte werk is begonnen!

De Universiteit Antwerpen (Onderzoeksgroep Ecosysteembeheer) en Zero Plastic Rivers vzw slaan de handen officieel in elkaar voor Zero Plastic Rivers, een uniek project om de plasticvervuiling van onze rivieren drastisch te verminderen, met als proefproject de Schelde.

Het project Zero Plastic Rivers zal in deze context focussen op drie specifieke aspecten: het meten en kwantificeren van de plasticvervuiling van een rivier, het voorkomen van plasticvervuiling en het opvangen van plastic afval dat toch aanwezig is in een rivier, nog voor dit de monding bereikt.Lees verder

PARTNERS

Universiteit Antwerpen

De Universiteit Antwerpen is een jonge, dynamische en toekomstgerichte universiteit. Ze integreert de troeven van haar historische wortels in haar ambitie om positief bij te dragen aan de samenleving.

Als dusdanig ontwikkelt, ontsluit en verspreidt ze wetenschappelijke kennis door onderzoek, onderwijs en dienstverlening in een geest van academische vrijheid en verantwoordelijkheid.

Ecosystem management research group

De onderzoeksgroep Ecosysteembeheer (Ecobe) behoort tot de Faculteit Biologie van de Universiteit Antwerpen en doet onderzoek omtrent de ecologie van aquatische ecosystemen en wetlands en de processen in de land-water overgang langsheen rivieren en de rivier-kustzee interactie.

Studiegebieden gaan van kleine beken met een smalle oever tot grote stromen en vloedvlaktes en estuaria. De studies zijn beschrijvend en experimenteel en worden geïntegreerd om de impact van verschillende beheersopties op functioneren en biodiversiteit in te schatten.

Mooimakers

Vlaanderen Mooi is het Vlaams initiatief tegen zwerfvuil en sluikstort van de OVAM, Fost Plus en de VVSG. De OVAM is verantwoordelijk voor het afvalstoffen-, materialen- en bodemsaneringsbeleid in Vlaanderen. Fost Plus verenigt de bedrijven die verpakte producten op de Belgische markt brengen. De lokale overheden zijn verantwoordelijk voor de openbare reinheid en zijn verenigd in de Vereniging van Vlaamse Gemeenten en Steden (VVSG).

Vlaanderen Mooi geeft uitvoering aan haar beleid onder de naam Mooimakers.

Mooimakers voert onderzoek, stimuleert kennisuitwisseling, ondersteunt op een proactieve manier alle actoren die zich engageren in de strijd tegen zwerfvuil en zet zelf aanstekelijke acties op. Mooimakers is de motor van een maatschappelijke beweging waar iedereen deel van kan uitmaken. Daarnaast organiseert Mooimakers elk jaar een grote sensibiliseringscampagne om iedereen te motiveren geen zwerfvuil en sluikstort te veroorzaken. In 2017 riep de campagne op om te doen alsof je thuis bent en geen afval op de grond te gooien.

Greengineering

Greengineering is gespecialiseerd in procesoptimalisatie, beslissingsondersteuning en veranderingsbeheer van bedrijven en organisaties. Waar deze activiteiten traditioneel gericht zijn op kostminimalisatie, focust Greengineering zich ook op de minimalisatie van de ecologische impact van organisaties, activiteiten en processen.

Hiervoor is het nodig om de traditionele optimalisatiemethodes zoals Lean, Six Sigma en operationeel onderzoek te combineren met milieutechniek, informatietechnologie en bedrijfskunde.

Op deze manier kan Greengineering complexe organisationele en bedrijfskundige problemen met succes aanpakken om zowel de financiële kosten maar ook de ecologische impact van processen te doen dalen.

De Vlaamse Waterweg nv

De Vlaamse Waterweg nv beheert en exploiteert de waterwegen als een krachtig netwerk dat bijdraagt aan de economie, de welvaart en de leefbaarheid van Vlaanderen. De Vlaamse Waterweg nv versterkt het vervoer via de binnenvaart, zorgt voor waterbeheersing en vergroot de aantrekkelijkheid van de waterwegen voor recreatie, toerisme en natuurbeleving. Als waterbeheerder bekommeren we ons ook om de kwaliteit van onze waterwegen en hun oevers, onder meer door het zoeken naar de meest efficiënte methode om aangespoeld, drijvend en zwevend afval te verwijderen.

Turnhoutenaar pakt vervuilde rivieren en oceanen aan via de Schelde.

TURNHOUT / ANTWERPEN – “Jaarlijks belandt er zo’n acht miljoen ton plastic in onze oceanen. Als we niets doen, dan zwemt er tegen 2050 meer plastic dan vis in de zee”, zegt Dirk Pauwels. Samen met de Universiteit Antwerpen wil hij die ‘plastic soup’ aanpakken, te beginnen met de Schelde. Want ook die vervoert plastic naar de oceaan.

“Ik richtte ‘Zero Plastic Rivers’ in november op samen met mijn vrouw”, vertelt Turnhoutenaar Dirk Pauwels. Zelf is hij geen waterbouwkundig ingenieur, noch bioloog. “Maar ik kon het probleem van de plastic soup gewoon niet langer aanzien. Er is dringend een grondige aanpak nodig. Of het gaat lukken om de gigantische hoeveelheden plastic die nu al in onze oceanen drijven te verwijderen, weet ik niet. Maar wat wij willen doen, is een methode ontwikkelen om te voorkomen dat die 8 miljoen ton plastic – het equivalent van een vrachtwagen per minuut – er elk jaar opnieuw bijkomt.”Lees verder