Zero Plastic Rivers vzw tekent mee voor een Schone Schelde

Op 19 februari ondertekende Zero Plastic Rivers vzw samen met 27 partijen het samenwerkingsconvenant “Schone Schelde”. Deze grensoverschrijdende samenwerking tussen Nederland en België heeft tot doel om het zwerfvuilprobleem in de Schelde aan te pakken. Gezien zwerfplastic deel uitmaakt van deze problematiek, is deze samenwerking volledig in lijn met de acties die Zero Plastic Rivers vzw nastreeft in het kader van de preventie van plasticvervuiling van de Schelde. Daarom wil Zero Plastic Rivers vzw dit initiatief ten volle ondersteunen door mee te helpen opruimingsacties te coördineren en op die manier bij te dragen tot de nodige kennis om dit probleem aan te pakken.

Het samenwerkingsconvenant is gefaciliteerd door Rijkswaterstaat en omvat 25 Nederlandse en 2 Vlaamse partners: Rijkswaterstaat, Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen, de gemeenten Borsele, Noord-Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Veere en Vlissingen, HZ University of Applied Sciences, North Sea Port, Haven van Antwerpen, Amels, Dow Benelux, Trinseo, KIMO, Plastics Europe Netherlands, Natuurmonumenten, NME Schouwen-Duiveland, MEC De Bevelanden, IVN, Nationaal Park Oosterschelde, Staatsbosbeheer, Zeeuwse Reinigingsdienst, Doe mee Verlos de zee, Zeeuwse Milieufederatie, Zero Plastic Rivers en Schoon Zeeland.

 

 

 

RESULTATEN

Samenwerken voor resultaten

De resultaten zijn uiteraard het belangrijkste aspect van alle acties en projecten die Zero Plastic Rivers samen met haar partners opstart tegen plasticvervuiling van rivieren.

Door het groot aantal verschillende aspecten van het probleem kunnen we niet anders dan in parallel op meerdere domeinen werken. Hiervoor vormen we specifieke partnerschappen die elk zoveel mogelijk onafhankelijk kunnen werken, maar toch complementair zijn. Dit laat ons toe om tegelijkertijd aan verschillende delen van het gehele probleem werken en deeloplossingen te creëren en resultaten te boeken betreffende de verschillende aspecten van het probleem.

In deze context kunnen Zero Plastic Rivers vzw en haar partners tot nu toe de volgende resultaten voorleggen.

Omtrent het meten van de plasticbelasting van een waterweg

Op het gebied van meten is aan de universiteit Antwerpen een doctoraatsonderzoek opgestart met als titel "Plastic fluxes towards the ocean: contribution of the river Scheldt". Dit onderzoek wil de plasticbelasting van de Schelde kwantificeren op basis van steekproeven in het veld in combinatie met statistische extrapolatie. Dit onderzoek wordt financieel gesteund door overheid en industrie en loopt van 2018 tot 2022.

Aansluitend is aan de Faculteit Ingenieurswetenschappen van de KULeuven een Masteronderzoek gedaan met als titel "Semi-autonomous detection of suspended plastics in inland waterways". Hiermee is het onderzoek omtrent het ontwerp, de bouw en de implementatie van een geautomatiseerd sensor-gebaseerd meetsysteem gestart. Als dusdanig heeft dit onderzoek een vergelijkende studie gedaan omtrent de bruikbaarheid van een aantal sensortechnologieën voor de detectie van zwerfplastic in een waterweg.

In deze context zijn ook reeds contacten gelegd met technologiebedrijven om dit onderzoek verder te zetten en uit te breiden met de bedoeling om tot inzetbare meetsystemen te komen. Bovendien is contact opgenomen met bevoegde bestuurlijke overheden om na te gaan of er interesse is in dergelijke meetsystemen.

Omtrent het opvangen en verwijderen van zwerfplastic uit een waterweg

Omtrent het opvangen en verwijderen van zwerfplastic uit een rivier heeft Zero Plastic Rivers een aantal partners bijeen gebracht en op basis hiervan heeft De Vlaamse Waterweg nv een aanbesteding uitgeschreven waarmee bedrijven en organisaties de kans krijgen om een ontwerp van een vanginstallatie van zwerfplastic voor te stellen met het oog op mogelijke ingebruikname door De Vlaamse Waterweg nv.

Meer informatie is beschikbaar op de volgende links van De Standaard, de Gazet van Antwerpen en de VRT:

Schelde krijgt plasticvangers

Schone rivieren voor schone zeeën

Plasticvangers voor de Schelde

Een propere Schelde

Omtrent het voorkomen van plasticvervuiling van rivieren

Omtrent preventie heeft Zero Plastic Rivers samenwerking opgestart met de Mooimakers teneinde onze krachten te bundelen om vrijwilligers te inspireren en te motiveren om zelf en op eigen initiatief lokale preventie-acties op te zetten en hen hierbij te steunen indien mogelijk en nodig.

Aansluitend werkt Zero Plastic Rivers aan de bekendmaking van deze samenwerking en aan een netwerk van vrijwilligers die autonoom acties organiseren ter preventie van plasticvervuiling van rivieren.

Zie hiervoor ook het artikel in De Morgen: Rivieren zijn de laatste linie tegen de plastic soep.

Vermits een aanzienlijk aantal mensen en organisaties hiervoor interesse hebben getoond, bereidt Zero Plastic Rivers in deze context de volgende stap voor, met name het faciliteren van lokale preventiecampagnes in de buurt van waterwegen door vrijwilligers die willen meewerken aan de vermindering van de plasticvervuiling van onze rivieren.

 

 

 

Meten is weten

En dit is niet anders als het gaat over de plasticvervuiling van rivieren.

Hoewel er veel media-aandacht bestaat voor het plastic probleem, is de kennis over de plastic afvalstromen eerder beperkt. Om inzicht te krijgen in deze milieuproblematiek, bestaan wel reeds verschillende monitoringsinitiatieven. Programma’s die plastic afval op stranden verzamelen, helpen ruimtelijke en temporele trends van het probleem in kaart te brengen. Plastic als bijvangst bij commerciële visserij of analyse van maaginhoud van vogels, zijn ook veelgebruikte technieken om het probleem in het mariene milieu te onderzoeken. Geen van deze technieken kan echter de toestroom aan plastic vanuit het bekken naar de oceanen, de plastic flux, adequaat kwantificeren. Hoeveel afval stroomt er jaarlijks richting zee? Waar juist komt het plastic afval vandaan? In welke mate dragen rivieren, die ook met plastic afval zijn beladen, bij aan de plastic soep in het mariene milieu? Inzicht in deze context is echter essentieel om een efficiënte remediëring te kunnen definiëren en implementeren.

Daarom starten in de context van Zero Plastic Rivers een aantal specifieke onderzoeksprojecten om de plasticvervuiling van rivieren te kunnen meten. Hiervoor volgen we twee afzonderlijke maar complementaire sporen.

Ten eerste willen we plasticvervuiling van een rivier kwantificeren op basis van beschikbare kennis en technologie.
Dit is de focus van een doctoraatsonderzoek dat wordt gecoördineerd en uitgevoerd binnen de onderzoeksgroepen ‘ECOBE’ en ‘SPHERE’, onderdeel van de faculteit Wetenschappen van de Universiteit Antwerpen.
Dit onderzoek o.l.v. Prof. dr. Patrick Meire, ir. Tom Maris (ECOBE) en Prof. dr. Ronny Blust heeft als eerste doelstelling het kwantificeren van de plastic flux op de schaal van een volledig rivierbekken, i.c. van de Schelde. Hierbij zullen een aantal onderzoeksvragen aan bod komen, zoals:
– Waar zijn de grootste bronnen van plastic afval?
– Wat is de verblijftijd van dit afval?
– Zijn er sinks, zones met lange retentie van plastic afval in het riviersysteem?

De tweede doelstelling van dit doctoraatsonderzoek is het zoeken naar efficiënte remediëring, door na te gaan waar en op welke wijze kan ingegrepen worden.
Om de onderzoeksvragen te beantwoorden, zal een monitoringsnetwerk opgezet worden om plastic afval te verzamelen op specifieke punten zoals bv. stuwen, sluizen en waterzuiveringsinstallaties. Vervolgens zal het verzamelde plastic volgens een welbepaald protocol moeten gesorteerd, gewassen, gedroogd, gewogen en gekarakteriseerd worden. De resultaten zullen gebruikt worden om op basis van o.a. statistische analyse een effectieve en efficiënte strategie uit te werken om het probleem van plastic vervuiling met succes aan te pakken.

Ten tweede starten we onderzoeksprojecten op om nieuwe sensor-gebaseerde meettechnieken te ontwikkelen, met de bedoeling om zo snel en efficiënt mogelijk betrouwbare metingen te kunnen uitvoeren.
Als masterstudent van de Katholieke Universiteit Leuven zal Cedric Nijssen een studie uitvoeren omtrent de verschillende beschikbare sensortechnologieën die mogelijk in aanmerking kunnen komen. Dit onderzoek met als titel “Semi-autonomous detection of suspended plastics in inland waterways” zal hij uitvoeren aan het Departement Werktuigkunde, Faculteit Ingenieurswetenschappen, onder begeleiding van Prof. dr. ir. Herman Bruyninckx.

Aansluitend plannen we een onderzoeksproject dat de functionele vereisten van een sensor-gebaseerd meetsysteem in kaart wil brengen. We hopen dit project te kunnen opstarten in het voorjaar van 2018.

Het échte werk is begonnen!

De Universiteit Antwerpen (Onderzoeksgroep Ecosysteembeheer) en Zero Plastic Rivers vzw slaan de handen officieel in elkaar voor Zero Plastic Rivers, een uniek project om de plasticvervuiling van onze rivieren drastisch te verminderen, met als proefproject de Schelde.

Het project Zero Plastic Rivers zal in deze context focussen op drie specifieke aspecten: het meten en kwantificeren van de plasticvervuiling van een rivier, het voorkomen van plasticvervuiling en het opvangen van plastic afval dat toch aanwezig is in een rivier, nog voor dit de monding bereikt.Lees verder

Via Nieuwe Maas komt er minder plastic in zee

Rotterdam houdt met plasticvangers drijvend afval tegen. Wat de Delftse ex-student Boyan Slat van plan is op de oceaan, doet Rotterdam al in het klein: plastic opvissen. In de Nieuwe Maas liggen platforms die drijvend plasticafval moeten tegenhouden voordat het in zee terechtkomt. Vandaag worden ze met enig ceremonieel in gebruik genomen.Lees verder

Vlaams Parlement wil plasticvervuiling in zee aanpakken

Het Vlaams Parlement vraagt de Vlaamse regering een actieplan uit te werken dat moet zorgen voor “een significante daling” en op termijn de “eliminatie” van de plasticvervuiling in zee. De resolutie is ingediend door sp.a en krijgt steun van Groen en van de meerderheidspartijen N-VA, CD&V en Open Vld. “Het gebeurt heel zelden dat de meerderheidspartijen een initiatief van de oppositie steunen”, zegt sp.a-parlementslid Steve Vandenberghe. “Maar de vervuiling van onze oceanen stelt ons voor zo’n gigantische uitdagingen dat iedereen gelukkig aan hetzelfde zeel trekt, los van politieke spelletjes.”Lees verder

WIE WE ZIJN

Zero Plastic Rivers vzw is als burgerinitiatief gegroeid uit het besef dat de wereldwijde plasticvervuiling een gigantisch ecologisch probleem is dat zo snel mogelijk moet aangepakt worden. In deze context richten we ons als team op één concreet doel: het drastisch verminderen van de plasticvervuiling in rivieren.

Met dit doel voor ogen zet Zero Plastic Rivers vzw zich in om een overkoepelend en wetenschappelijk onderbouwd programma te definiëren en uit te werken, om relevante kennis en know-how te ontwikkelen en toe te passen, om mensen en organisaties van alle geledingen van de maatschappij met elkaar in contact te brengen met het oog op samenwerking en om nieuwe initiatieven op te starten waar nodig.

Dit vereist een multidisciplinaire aanpak, en daarom zoekt Zero Plastic Rivers vzw naar partners vanuit verschillende professionele domeinen en wetenschappelijke disciplines. In deze context streeft Zero Plastic Rivers vzw ernaar om samenwerkingsverbanden op te zetten met alle partijen die willen meehelpen om de plasticvervuiling van rivieren aan te pakken en op te lossen, en waarbij elke partij zelf bepaalt op welk vlak en op welke manier de samenwerking vorm krijgt.

In eerste instantie richten we ons op één rivier als pilootproject, met name de Schelde, en één soort plasticvervuiling, nl. macroplastics. Zo snel als we kunnen, zullen we ook werken op andere rivieren en andere vormen van plasticvervuiling.

Er is zeker onderzoek nodig naar de aard van de plasticvervuiling en de mogelijkheden om die aan te pakken. Maar daarnaast moeten we de oplossingen ook in de praktijk omzetten. Zo zullen we als maatschappij zoveel mogelijk moeten voorkomen dat plastic in de rivieren terecht komt. Dit zal gedragsverandering vereisen. Van ons allemaal. En technische oplossingen zullen nodig zijn om plastic dat toch aanwezig is in rivieren, op te vangen en te verwijderen.

Daarom verenigen we burgers, overheden, onderzoeksinstellingen, onderwijs, NGO’s en de bedrijfswereld om deze complexe doelstelling te realiseren. En letterlijk iedereen kan hierbij helpen. We staan dan ook open voor elke vorm van samenwerking en als partner kan je structureel helpen door ons als organisatie te ondersteunen en/of door een specifiek deel van ons programma mee te helpen realiseren.

SAMENWERKING IS DE VOORNAAMSTE SLEUTEL TOT SUCCES TEGEN PLASTICVERVUILING VAN RIVIEREN!

Daarom verenigen we burgers, overheden, onderzoeksinstellingen, universiteiten, scholen, ngo's en de bedrijfswereld voor Zero Plastic Rivers.

METEN IS WETEN

Meten van plasticvervuiling: de huidige stand van zaken

Meten is weten, maar in het geval van plasticvervuiling is het wel makkelijker gezegd dan gedaan. Tot nu toe zijn een aantal studies gedaan om de plasticvervuiling van rivieren, zeeën en oceanen te meten en te kwantificeren. De beste resultaten tot nu toe zijn echter schattingen en benaderende cijfers op basis van onvolledige en/of inconsistente datasets waarbij de meetfout niet echt gekend is.

En dit geldt voor de plasticvervuiling van zowel zeeën en oceanen als rivieren.

Meten is weten, maar daarvoor moeten metingen nauwkeurig zijn

Niettemin zijn nauwkeurige metingen een essentieel aspect voor het opzetten van effectieve acties tegen mariene plasticvervuiling. En ook met betrekking tot rivieren is dit uiterst belangrijk. Tot nu toe is dit fenomeen minder onder de aandacht en dus zijn betrouwbare meetgegevens nodig om het beleid omtrent het beheer van rivieren en waterwegen effectief aan te sturen.

Onze eerste doelstelling: betrouwbare meetgegevens

Om tot nauwkeurige meetgegevens over plasticvervuiling van rivieren te komen wil Zero Plastic Rivers meewerken aan het definiëren en opzetten van een gevalideerde meetmethode op basis van steekproeven en statistische extrapolatie. Deze traditionele maar beproefde meetmethode is arbeidsintensief en vereist een langdurige meetcyclus, maar heeft als voordeel dat ze betrouwbare meetresultaten oplevert.

Hiervoor is het nodig om aangepaste meetprotocollen te definiëren, geschikte meetpunten te identificeren, voldoende steekproeven uit te voeren en deze op de juiste manier te verwerken (schoonmaken, sorteren, categoriseren, wegen, …) zodat de resultaten kunnen verwerkt worden in statistische modellen met een zo hoog mogelijke nauwkeurigheid.

Deze methode is ideaal om de plasticvervuiling van een pilootrivier te bepalen.  De Schelde is in deze context een ideale kandidaat.

Onze tweede doelstelling: automatische meetsystemen

Alhoewel metingen op basis van steekproeven en statistische extrapolatie betrouwbare meetresultaten opleveren, vergen deze veel werk en tijd. Daarom wil Zero Plastic Rivers de overstap maken naar geautomatiseerde meetsystemen op basis van sensor- en informatietechnologie. Dergelijke meetsystemen moeten zodanig ontworpen zijn dat ze niet alleen betrouwbare meetgegevens produceren, maar ook op korte tijd en met minimale arbeid. Bovendien moeten zulke meetsystemen inzetbaar zijn op alle mogelijke rivieren. Om deze systemen te ontwerpen en te bouwen is nauwe samenwerking nodig met onderzoeksinstellingen en bedrijven die gespecialiseerd zijn in mariene engineering en sensor- en informatietechnologie.