Het échte werk is begonnen!

De Universiteit Antwerpen (Onderzoeksgroep Ecosysteembeheer) en Zero Plastic Rivers vzw slaan de handen officieel in elkaar voor Zero Plastic Rivers, een uniek project om de plasticvervuiling van onze rivieren drastisch te verminderen, met als proefproject de Schelde.

Het project Zero Plastic Rivers zal in deze context focussen op drie specifieke aspecten: het meten en kwantificeren van de plasticvervuiling van een rivier, het voorkomen van plasticvervuiling en het opvangen van plastic afval dat toch aanwezig is in een rivier, nog voor dit de monding bereikt.Lees verder

Mosselen bevatten te veel plastic 

De mosselen, langoustines en oesters uit onze Noordzee bevatten zoveel plastic dat we elk jaar 11.000 piepkleine deeltjes microplastic opeten. Een deel daarvan komt ook in ons bloed terecht.

Via onze rivieren belanden tonnen plastic afval in zee: verpakkingen en plastic zakjes natuurlijk, maar ook microbolletjes die in douchegel en tandpasta zitten. In zee breekt dat plastic af tot ­microplastic, kleiner dan een ­millimeter groot. Dat eten de zeedieren op.Lees verder

RUIM ZWERFPLASTIC ZO SNEL MOGELIJK OP

Ruim plastic afval zo snel mogelijk op

Stel niet uit tot morgen wat je vandaag kan doen. Inderdaad, stel niet uit als het er op aankomt om plastic uit ons milieu te houden. De moeilijkste en dus slechtst mogelijk plaats om plastic afval uit ons milieu te halen is de plastic soep. Immers, die is reusachtig groot, enorm verspreid en uiterst moeilijk bereikbaar. En alhoewel er acties zijn om de plastic soep zelf op te ruimen, is dit een aartsmoeilijke en extreem dure opdracht.  Dus, als er zich toch plastic afval in de natuur bevindt, moeten we dat er zo snel mogelijk uit verwijderen, en ten laatste alvorens het via de monding van een rivier in de zee verdwijnt.

Hiervoor werken we uiteraard samen met specialisten en richten we ons op specifieke opruimacties.Als het er op aankomt om plasticafval uit een rivier te verwijderen vooraleer het in zee stroomt, zullen techniek en technologie ons een stevig handje moeten helpen.

Ondanks het feit dat in deze context al heel veel onderzoek is gedaan en installaties zijn gebouwd, is verder onderzoek nog steeds nodig om tot een systeem te komen dat de plasticvervuiling van een grote rivier zoals de Schelde of de Rijn effectief kan opvangen en verwijderen alvorens het via de monding in zee stroomt.

ZERO PLASTIC RIVERS

Lokale oplossingen voor een globaal probleem

Als maatschappij gaan we onverantwoord om met plastic. Door ons toedoen komen er enorme hoeveelheden plastic afval terecht in onze rivieren. En als we dit plastic niet uit de rivieren halen voor het de monding bereikt, dan komt dit plastic onherroepelijk terecht in de plastic soep, die dan weer groter wordt.

Het fundamentele probleem: hoe wij als maatschappij omgaan met plastic

Onderzoek geeft aan dat tot ca. 80% van het plastic afval in de plastic soep direct afkomstig is van het vasteland waar het geproduceerd en gebruikt wordt. Zoals de figuur aangeeft, verdwijnt tot 30% van het geproduceerde plastic uit de productie- en consumptieketen in de omgeving. Daarna komt het via riolen, sloten, beken en kanalen terecht in rivieren en stroomt zo in zee. Het kan jaren duren, maar het plastic afval komt op deze manier vroeg of laat terecht in de plastic soep, waar het haar vernietigende werk kan beginnen. Dus, als we willen dat de plastic soep niet meer aangroeit, dan moeten we zorgen dat de toevoer van plastic afval naar de zeeën en oceanen gestopt wordt. Dat kunnen we grotendeels bereiken door ervoor te zorgen dat onze rivieren minimaal vervuild zijn met plastic en door het toch aanwezige plastic afval te vangen en te verwijderen voor het de monding van de rivier bereikt.

In de strijd tegen de plastic soep we willen de huidige 'plastic rivers' omvormen tot 'zero plastic rivers'.

ONZE RIVIEREN ZIJN EEN BELANGRIJKE FRONTLIJN IN DE STRIJD TEGEN DE PLASTIC SOEP

Tot ca. 80% van de plastic soep wordt via rivieren aangevoerd vanop het vasteland

AANPAK

Als we niet ingrijpen, zullen onze rivieren het plastic afval dat ze bevatten, blijven afzetten in de zee, waarna het uiteindelijk in de plastic soep zal belanden waar het nog zeer moeilijk te verwijderen is. Wij willen voorkomen dat dit gebeurt. We willen er voor zorgen dat onze rivieren geen plastic afval meer naar onze zeeën brengen.

Maar dit is geen gemakkelijke opgave. Net zoals de plastic soep is de plasticvervuiling van rivieren een zogenaamd "wicked problem". Het is een probleem met sociale aspecten dat grote ecologische en economische schade teweeg brengt. Bovendien is het verbonden met vele andere problemen en is bijna iedereen betrokken partij. En er is nog onvoldoende kennis om een zekere en eenduidige aanpak te definiëren.

Dat betekent dat het probleem van de plasticvervuiling van rivieren moeilijk op te lossen is. Het niet oplossen is echter geen optie.

Daarom wil Zero Plastic Rivers actief bijdragen om de nodige kennis, know-how en technologie te ontwikkelen om dit probleem effectief en efficiënt aan te pakken.

Daartoe heeft Zero Plastic Rivers een wetenschappelijk onderbouwde aanpak gedefinieerd die is gebaseerd op een gepaste mengeling van verschillende wetenschappelijke disciplines zoals kwantitatieve optimalisatie, milieubeheer, mariene engineering, meettechnologie, informatietechnologie, sociologie en psychologie voor duurzaamheid.

Heel algemeen bestaat deze aanpak uit vijf grote stappen.

“Definiëren – Meten – Analyseren – Verbeteren – Controleren”

 Met de eerste stap willen we zo nauwkeurig mogelijk afbakenen welk probleem we willen aanpakken. Zo moeten we in het geval van plasticvervuiling een onderscheid maken tussen macro-, micro- en nano-plastic. Eens we weten welk type plastic we willen aanpakken, is het noodzakelijk om een meetsysteem te creëren dat ons toelaat om de betreffende plasticvervuiling te meten. Vervolgens moeten we onderzoeken wat de mogelijke oorzaken ervan zijn om uiteindelijk zoveel mogelijk van deze oorzaken te kunnen wegnemen.

 

SAMEN KUNNEN WE DE PLASTIC SOEP EEN HALT TOEROEPEN

Mensen - Wetenschap - Technologie - Techniek

Hierbij zullen we een paar belangrijke principes die we allemaal kennen in praktijk brengen: ten eerste 'meten is weten', ten tweede 'voorkomen is beter dan genezen' en ten derde 'ruim rommel zo snel mogelijk op'.
In eerste instantie is het onze bedoeling om vooral het probleem van macro plastic aan te pakken. Indien mogelijk zullen we op termijn ook bekijken of en hoe we kunnen helpen het probleem van micro plastics in rivieren te verminderen.

Meten is weten

Uiteraard willen we weten wat het effect is van de verschillende maatregelen. Daarom zullen we niet alleen metingen moeten uitvoeren om de huidige plasticvervuiling te kennen, maar ook om in de toekomst na de implementatie van specifieke maatregelen het nieuwe niveau van plasticvervuiling te weten, zodat we de impact van de maatregelen kunnen evalueren en op basis hiervan de nodige aanpassingen aan onze aanpak doen doorvoeren.

VOORKOMEN IS BETER DAN GENEZEN

Zorg ervoor dat er door jouw toedoen geen plastic in de natuur terecht komt

Verder willen we ervoor zorgen dat er zo weinig mogelijk plastic afval in onze rivieren terecht komt. Hiervoor hebben we jullie hulp nodig. Ieder van ons kan hierin haar of zijn steentje bijdragen op een eenvoudige manier: zorg ervoor dat je plastic weggooit via de keten van verwerking van huiselijk en/of industrieel afval. Zorg ervoor dat er door jouw toedoen geen plastic in de natuur terecht komt. Want uiteindelijk belandt dit hoogstwaarschijnlijk toch in de plastic soep, met alle kwalijke gevolgen van dien.

Ruim plastic zwerfafval zo snel mogelijk op

Bovendien willen we het plastic afval dat toch in de rivieren is terecht gekomen, verwijderen alvorens het via de riviermonding de zee kan bereiken. We willen dus niet wachten tot het plastic afval zich op de slechtst denkbare plaats bevindt, met name in de plastic soep. Integendeel, in plaats van te wachten moeten we alles in het werk stellen om plasticvervuiling die aanwezig is in rivieren zo snel mogelijk op te ruimen. We mogen niet uitstellen tot morgen of tot volgende week of tot volgend jaar of tot nooit … . We moeten het zwerfvuil zo snel mogelijk opruimen. Hiervoor zijn technische oplossingen nodig die de samenwerking van overheid, wetenschappelijke wereld, bedrijfswereld en industrie vereisen.

PLASTIC SOEP

Plastic Soep: Een Globaal Probleem

De plasticvervuiling van de oceanen is gekend als de plastic soep, een immens en mondiaal probleem. Inderdaad, immens groot, zelfs zo groot dat er geen exacte cijfers bekend zijn. Momenteel wordt er geschat dat er ca. 100 tot 150 miljoen ton plastic afval in onze oceanen en zeeën ronddrijft. In totaal spreken we over een gebied van minstens 700.000 km² tot misschien zelfs meer dan 15.000.000 km² waarin de ganse waterkolom ernstig is vervuild, vanaf het wateroppervlak tot de zeebodem.

Zelfs tot op 5 kilometer diepte is er plastic afval aangetroffen.

Deze getallen zijn duizelingwekkend, net als de schatting dat er in totaal minstens ca. 5 triljoen stukken en stukjes plastic ronddrijven in onze zeeën en oceanen. Dat is ca. 5.000.000.000.000 stukjes. Dit zou zelfs nog een voorzichtig cijfer kunnen zijn. En het feit dat de schattingen zo erg uiteenlopen, is niet eens het ergste, het ergste is dat de vervuiling er is, zowel onzichtbaar onder de vorm van microplastics als zichtbaar onder de vorm van macroplastics. Je moet al moeite doen om het niet te zien.

DE PLASTICVERVUILING VAN DE OCEANEN IS GEKEND ALS DE PLASTIC SOEP

Er zouden ca. 5 triljoen stukjes plastic ronddrijven in onze zeeën en oceanen.

Bovendien wordt dit probleem groter met elke dag die voorbij gaat. Schattingen suggereren dat er per jaar ca. 8 miljoen ton plastic afval bijkomt. Dat is het equivalent van een vrachtwagen plastic per minuut. Als dit niet verandert, kan er tegen 2025 gemakkelijk tot 250 miljoen ton plastic afval drijven in onze oceanen. Plastic trekt zich niets aan van grenzen. Daardoor is het ook een mondiaal probleem. Alle plastic afval in het water komt uiteindelijk terecht in de plastic soep, het door plastic vervuilde gebied dat wordt gevormd door vijf grote roterende zeestromingen die als reusachtige draaikolken werken die al het plastic afval bijeen drijven.

Al het plastic afval in het water komt uiteindelijk terecht in de plastic soep

Deze kolken of gyres zijn bekend als de North Pacific Gyre, de South Pacific Gyre, de Indian Ocean Gyre, de North Altantic Gyre en de South Atlantic Gyre. In elk van de gyres is er een (te) hoge concentratie van plastic afval in vergelijking met andere delen van de oceanen. Metingen geven aan dat er in de North Atlantic Gyre ca. 20.000 stukjes plastic per vierkante kilometer aanwezig zijn, terwijl dat aantal in de North Pacific Gyre zelfs oploopt tot ca. 334.000 stukjes per vierkante kilometer. Het overgrote deel betreft kleine stukjes, zelfs kleiner dan 5 mm.

HET OPPERVLAK VAN DE PLASTIC SOEP IS REUSACHTIG

Dit wil zeggen groter dan Frankrijk en zelfs dubbel zo groot als Duitsland

plastic-sixpack

Het oppervlak van de plastic soep is zonder meer reusachtig. We spreken over minimaal de oppervlakte van de staat Texas, dit wil zeggen groter dan Frankrijk en zelfs dubbel zo groot als Duitsland. Hier houdt het nog niet op. Naast de gyres zijn er nog talloze hotspots waar eveneens hoge concentraties aan plastic afval aanwezig zijn, dikwijls zelfs hoger dan in de gyres; De Middellandse Zee is een dergelijke hotspot. Langs alle kanten wordt er plastic aangevoerd, maar de voornaamste verbinding met de oceaan, nl. de Straat van Gibraltar, is zodanig eng dat het plastic er niet meer uit kan.

De concentratie aan plastic in de Middellandse Zee opgelopen tot ca. 116.000 stukjes per vierkante kilometer

Ook de Zwarte Zee en de Oostzee zijn ernstig vervuild met plastic. Andere voorbeelden van hotspots voor mariene plasticvervuiling zijn baaien (bv. aan grote steden), riviermondingen, stukken van de zee dicht bij industriële centra en plekken waar verschillende zeestromingen bij elkaar komen.