Zero Plastic Rivers vzw tekent mee voor een Schone Schelde

Op 19 februari ondertekende Zero Plastic Rivers vzw samen met 27 partijen het samenwerkingsconvenant “Schone Schelde”. Deze grensoverschrijdende samenwerking tussen Nederland en België heeft tot doel om het zwerfvuilprobleem in de Schelde aan te pakken. Gezien zwerfplastic deel uitmaakt van deze problematiek, is deze samenwerking volledig in lijn met de acties die Zero Plastic Rivers vzw nastreeft in het kader van de preventie van plasticvervuiling van de Schelde. Daarom wil Zero Plastic Rivers vzw dit initiatief ten volle ondersteunen door mee te helpen opruimingsacties te coördineren en op die manier bij te dragen tot de nodige kennis om dit probleem aan te pakken.

Het samenwerkingsconvenant is gefaciliteerd door Rijkswaterstaat en omvat 25 Nederlandse en 2 Vlaamse partners: Rijkswaterstaat, Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen, de gemeenten Borsele, Noord-Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Veere en Vlissingen, HZ University of Applied Sciences, North Sea Port, Haven van Antwerpen, Amels, Dow Benelux, Trinseo, KIMO, Plastics Europe Netherlands, Natuurmonumenten, NME Schouwen-Duiveland, MEC De Bevelanden, IVN, Nationaal Park Oosterschelde, Staatsbosbeheer, Zeeuwse Reinigingsdienst, Doe mee Verlos de zee, Zeeuwse Milieufederatie, Zero Plastic Rivers en Schoon Zeeland.

 

 

 

SAMENWERKING

Doelgerichte samenwerking

Plasticvervuiling van rivieren is een complex probleem waarbij veel verschillende aspecten moeten worden beschouwd. Ten eerste komt zwerfplastic in rivieren voor in alle soorten, gewichten en afmetingen, van nano-plastics die niet met het blote oog zichtbaar zijn tot macro-plastics die zo groot en sterk zijn dat ze de schroef van een boot kunnen blokkeren. Ten tweede zijn rivieren complexe en dynamische systemen, elk met hun eigen specifieke fysieke eigenschappen. Ten derde worden rivieren meestal beheerd door meerdere organisaties, zeker als ze door meerdere landen stromen.

Om die redenen is de bestrijding van plasticvervuiling van rivieren een ingewikkelde opdracht waarbij rekening moet gehouden worden met allerlei beperkingen.

Daarom heeft Zero Plastic Rivers vzw een wetenschappelijk onderbouwd en modulair opgebouwd programma ontworpen, dat elk noodzakelijk aspect van een effectieve aanpak van zwerfplastic in rivieren omvat. De onderzoeksgroep Ecobe van de Universiteit Antwerpen staat in voor de fundamentele wetenschappelijke borging van het algemene programma.

Binnen dit programma kan en wil Zero Plastic Rivers vzw zeker niet alles zelf uitwerken. Dat zou trouwens onmogelijk zijn. Integendeel, Zero Plastic Rivers vzw zoekt actief partners die volledig zelfstandig op specifieke aspecten van het totale programma kunnen en willen werken.

In deze context probeert Zero Plastic Rivers vzw om bestaande initiatieven in kaart te brengen en met elkaar te verbinden zodat ze samen betere resultaten kunnen boeken.

En waar nodig zal Zero Plastic Rivers vzw proberen om nieuwe initiatieven op te starten. Een voorbeeld hiervan is onderzoek naar en ontwikkeling van geschikte meetsystemen.

Samenwerking voor meetsystemen

Ondanks het feit dat er schattingen beschikbaar zijn van plasticvervuiling van rivieren, zijn er nog geen nauwkeurige metingen uitgevoerd met behulp van gevalideerde meetsystemen.

Daarom werkt Zero Plastic Rivers actief mee aan het definiëren en opzetten van onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten om geschikte meetsystemen te ontwerpen, te bouwen en te implementeren.

In eerste instantie is het belangrijk om een meetmethode te ontwerpen die nauwkeurig, of waarvan minstens de meetfout gekend is. Met deze doelstelling heeft de onderzoeksgroep Ecobe van de Universiteit Antwerpen in samenspraak met Zero Plastic Rivers een doctoraatsonderzoek opgestart met als doel om de instroom van macro-plastic naar de Noordzee via de Schelde te kwantificeren. Dit onderzoeksproject wordt gesteund door zowel de overheid als de industrie en de resultaten ervan zullen ook kunnen gebruikt worden om een meer geautomatiseerd meetsysteem te kalibreren.

In tweede instantie is het belangrijk om een meetsysteem te ontwerpen en te bouwen dat niet alleen nauwkeurig is, maar dat ook in staat is om voldoende meetgegevens te verzamelen in korte tijd. Een dergelijk meetsysteem zal zoveel mogelijk geautomatiseerd moeten zijn, en dus moeten gebaseerd zijn op sensor- en informatietechnologie. In deze context heeft Zero Plastic Rivers gevraagd om via een Masterthesis een eerste onderzoek te doen naar mogelijk geschikte sensortechnologie. Dit onderzoek is uitgevoerd aan de Faculteit Ingenieurswetenschappen van de KULeuven.

In navolging van dit eerste onderzoek, onderzoekt Zero Plastic Rivers welke technologiepartners de nodige know-how hebben en geïnteresseerd zijn om verder te werken aan de ontwikkeling van een sensor-gebaseerd meetsysteem. Dit betreft bedrijven en organisaties die thuis zijn in sensortechnologie, informatietechnologie, mariene ingenieurstechniek, rivier- en waterbeheer en milieutechniek.

Samenwerking voor vangsystemen

De voorbije jaren zijn er reeds meerdere types van systemen voor het opvangen en verwijderen van plastic afval uit rivieren ontworpen en uitgetest.

Op basis van de geboekte resultaten blijkt het toch nodig om te zoeken naar betere en meer performante systemen.

Vermits het onderzoek en ontwikkeling van vangsystemen een zeer kapitaal- en kennisintensieve aangelegenheid is, kan Zero Plastic Rivers vzw enkel bijdragen door de nodige geschikte partners met elkaar in contact te brengen.

In deze context heeft Zero Plastic Rivers vzw meegewerkt aan het opzetten en initiëren van gesprekken die uiteindelijk geleid hebben tot de beslissing van De Vlaamse Waterweg nv om een aanbesteding voor het ontwerpen van plastic vangers voor de Schelde uit te schrijven (De Standaard, 11 juni 2018: "Schelde krijgt plasticvangers").

 

Samenwerking voor preventie

Van alle acties om de plasticvervuiling van rivieren tegen te gaan, is preventie allicht het allerbelangrijkst.

Maar om effectieve preventie in de praktijk te brengen, is niet alleen een georganiseerde en gestructureerde aanpak nodig maar ook de inzet van heel veel mensen. En daarnaast moeten ook de nodige middelen beschikbaar zijn.

Voor een gestructureerde aanpak werkt Zero Plastic Rivers vzw samen met de Mooimakers. De actiekaart van de Mooimakers geeft iedereen de mogelijkheid om vrijwillig de verantwoordelijkheid op zich te nemen om een stuk van Vlaanderen (een straat, een plein, …) zwerfvuilvrij te houden. Dit maakt het mogelijk voor vrijwilligers om op een gestructureerde manier samen te werken in de strijd tegen zwerfvuil.

Iedereen die in deze context vrijwillig het zwerfplastic opruimt in de buurt of op een stuk oever van een rivier of waterweg, helpt mee om onze rivieren plasticvrij te houden, en draagt zo ook bij om de plastic soep te verminderen.

Daarnaast is het ook nuttig om anderen, je buren, familie, kennissen of vrienden te informeren over het probleem van plasticvervuiling en hen aan te zetten om ervoor te zorgen dat er geen plastic afval in de natuur terecht komt.

Zero Plastic Rivers vzw onderzoekt momenteel de mogelijkheden om een netwerk op te bouwen om dergelijke persoonlijke en vrijwillige initiatieven te steunen.

 

 

RESULTATEN

Samenwerken voor resultaten

De resultaten zijn uiteraard het belangrijkste aspect van alle acties en projecten die Zero Plastic Rivers samen met haar partners opstart tegen plasticvervuiling van rivieren.

Door het groot aantal verschillende aspecten van het probleem kunnen we niet anders dan in parallel op meerdere domeinen werken. Hiervoor vormen we specifieke partnerschappen die elk zoveel mogelijk onafhankelijk kunnen werken, maar toch complementair zijn. Dit laat ons toe om tegelijkertijd aan verschillende delen van het gehele probleem werken en deeloplossingen te creëren en resultaten te boeken betreffende de verschillende aspecten van het probleem.

In deze context kunnen Zero Plastic Rivers vzw en haar partners tot nu toe de volgende resultaten voorleggen.

Omtrent het meten van de plasticbelasting van een waterweg

Op het gebied van meten is aan de universiteit Antwerpen een doctoraatsonderzoek opgestart met als titel "Plastic fluxes towards the ocean: contribution of the river Scheldt". Dit onderzoek wil de plasticbelasting van de Schelde kwantificeren op basis van steekproeven in het veld in combinatie met statistische extrapolatie. Dit onderzoek wordt financieel gesteund door overheid en industrie en loopt van 2018 tot 2022.

Aansluitend is aan de Faculteit Ingenieurswetenschappen van de KULeuven een Masteronderzoek gedaan met als titel "Semi-autonomous detection of suspended plastics in inland waterways". Hiermee is het onderzoek omtrent het ontwerp, de bouw en de implementatie van een geautomatiseerd sensor-gebaseerd meetsysteem gestart. Als dusdanig heeft dit onderzoek een vergelijkende studie gedaan omtrent de bruikbaarheid van een aantal sensortechnologieën voor de detectie van zwerfplastic in een waterweg.

In deze context zijn ook reeds contacten gelegd met technologiebedrijven om dit onderzoek verder te zetten en uit te breiden met de bedoeling om tot inzetbare meetsystemen te komen. Bovendien is contact opgenomen met bevoegde bestuurlijke overheden om na te gaan of er interesse is in dergelijke meetsystemen.

Omtrent het opvangen en verwijderen van zwerfplastic uit een waterweg

Omtrent het opvangen en verwijderen van zwerfplastic uit een rivier heeft Zero Plastic Rivers een aantal partners bijeen gebracht en op basis hiervan heeft De Vlaamse Waterweg nv een aanbesteding uitgeschreven waarmee bedrijven en organisaties de kans krijgen om een ontwerp van een vanginstallatie van zwerfplastic voor te stellen met het oog op mogelijke ingebruikname door De Vlaamse Waterweg nv.

Meer informatie is beschikbaar op de volgende links van De Standaard, de Gazet van Antwerpen en de VRT:

Schelde krijgt plasticvangers

Schone rivieren voor schone zeeën

Plasticvangers voor de Schelde

Een propere Schelde

Omtrent het voorkomen van plasticvervuiling van rivieren

Omtrent preventie heeft Zero Plastic Rivers samenwerking opgestart met de Mooimakers teneinde onze krachten te bundelen om vrijwilligers te inspireren en te motiveren om zelf en op eigen initiatief lokale preventie-acties op te zetten en hen hierbij te steunen indien mogelijk en nodig.

Aansluitend werkt Zero Plastic Rivers aan de bekendmaking van deze samenwerking en aan een netwerk van vrijwilligers die autonoom acties organiseren ter preventie van plasticvervuiling van rivieren.

Zie hiervoor ook het artikel in De Morgen: Rivieren zijn de laatste linie tegen de plastic soep.

Vermits een aanzienlijk aantal mensen en organisaties hiervoor interesse hebben getoond, bereidt Zero Plastic Rivers in deze context de volgende stap voor, met name het faciliteren van lokale preventiecampagnes in de buurt van waterwegen door vrijwilligers die willen meewerken aan de vermindering van de plasticvervuiling van onze rivieren.