DUURZAME DOELEN

Zero Plastic Rivers en de Sustainable Development Goals

Zero Plastic Rivers richt zich direct op twee specifieke Sustainable Development Goals (SDG).

De eerste is SDG 6: Clean water and Sanitation. Het verminderen van de plasticvervuiling van rivieren draagt bij tot de verbetering van de waterkwaliteit. Immers, minder plastic in de rivieren betekent minder vervuiling en minder schadelijke stoffen en materialen in het water (SDG doelstellingen en indicatoren 6.3, 6.3.1 en 6.3.2).

De tweede is SDG 14: Life Below Water:  Het verminderen van de plasticvervuiling van rivieren draagt bij tot de vermindering van mariene vervuiling door plastic (SDG doelstellingen en indicatoren 14 en 14.1). Bovendien werkt Zero Plastic Rivers op het vermeerderen van wetenschappelijke kennis, onderzoekscapaciteit en het delen van mariene technologie om de gezondheid van de oceanen terug te verbeteren (SDG doelstellingen en indicatoren 14A en 14A.1).

Bijkomend werkt Zero Plastic Rivers ook nog indirect op een aantal Sustainable Development Goals.

Door het onderzoek omtrent oplossingen voor de plasticvervuiling van rivieren, draagt Zero Plastic Rivers bij tot het verhogen van zowel activiteiten voor onderzoek en ontwikkeling als effectieve technologische kennis en middelen (SDG 9 Industry, innovation and infrastructure, SDG doelstellingen en indicatoren 9.5, 9.5.1 en 9.5.2)

Verder hebben de activiteiten van Zero Plastic Rivers ook betrekking op SDG 11: Sustainable cities and communities, dat zich o.a. richt op het verminderen van de ecologische impact van steden, met speciale aandacht voor o.a. stedelijke afvalbeheer (SDG doelstellingen en indicatoren 11.6 en 11.6.1).

De aandacht voor oplossingen voor plastic vervuiling van rivieren heeft ook een link naar SDG 12: Responsible production and consumption. Immers, vermindering van plastic vervuiling gaat hand in hand met het verminderen van de productie van afval en preventie (SDG doelstellingen en indicatoren 12.4, 12.4.2, 12.5 en 12.5.1).

En gezien de oplossing voor het probleem van plasticvervuiling van rivieren enkel zal kunnen opgelost worden door een effectieve samenwerking van relevante sociale actoren, is Zero Plastic Rivers ook actief op het vlak van SDG 17: Partnerships for the goals. Zero Plastic Rivers besteedt veel aandacht aan het opzetten van effectieve en efficiënte partnerschappen met het oog op het creëren en delen van kennis, expertise, technologie en financiële middelen om de SDG's te bereiken (SDG doelstellingen en indicatoren 17.16, 17.16.1, 17.17 en 17.17.1).

Deelname aan concrete initiatieven

Zero Plastic Rivers onderschrijft niet alleen het framework van de Sustainable Development Goals dat is gedefinieerd door de Verenigde Naties, maar schakelt zich ook actief in waar mogelijk. Zo heeft Zero Plastic Rivers zich ingeschreven in twee specifieke en concrete programma's op nationaal en internationaal niveau die zijn ingebed in de globale aanpak op basis van de Sustainable Development Goals.

Lokaal maakt Zero Plastic Rivers deel uit van het Sustainable Development Forum. Dit is een forum dat alle burgers, organisaties, bedrijven en niet-gouvernementele organisaties de kans geeft om hun spontane initiatieven op het vlak van de Sustainable Development Goals te registreren en te kaderen in een breed gedragen project.

Internationaal heeft Zero Plastic Rivers haar initiatief ingeschreven in de United Nations' Ocean Conference. Deze wil wereldwijd alle mensen en organisaties die zich inzetten voor de bescherming en het herstel van onze oceanen helpen om hun initiatief te situeren binnen en te aligneren met de acties die hieromtrent gebeuren op het niveau van de Verenigde Naties.

SAMENWERKING

Doelgerichte samenwerking

Plasticvervuiling van rivieren is een complex probleem waarbij veel verschillende aspecten moeten worden beschouwd. Ten eerste komt zwerfplastic in rivieren voor in alle soorten, gewichten en afmetingen, van nano-plastics die niet met het blote oog zichtbaar zijn tot macro-plastics die zo groot en sterk zijn dat ze de schroef van een boot kunnen blokkeren. Ten tweede zijn rivieren complexe en dynamische systemen, elk met hun eigen specifieke fysieke eigenschappen. Ten derde worden rivieren meestal beheerd door meerdere organisaties, zeker als ze door meerdere landen stromen.

Om die redenen is de bestrijding van plasticvervuiling van rivieren een ingewikkelde opdracht waarbij rekening moet gehouden worden met allerlei beperkingen.

Daarom heeft Zero Plastic Rivers vzw een wetenschappelijk onderbouwd en modulair opgebouwd programma ontworpen, dat elk noodzakelijk aspect van een effectieve aanpak van zwerfplastic in rivieren omvat. De onderzoeksgroep Ecobe van de Universiteit Antwerpen staat in voor de fundamentele wetenschappelijke borging van het algemene programma.

Binnen dit programma kan en wil Zero Plastic Rivers vzw zeker niet alles zelf uitwerken. Dat zou trouwens onmogelijk zijn. Integendeel, Zero Plastic Rivers vzw zoekt actief partners die volledig zelfstandig op specifieke aspecten van het totale programma kunnen en willen werken.

In deze context probeert Zero Plastic Rivers vzw om bestaande initiatieven in kaart te brengen en met elkaar te verbinden zodat ze samen betere resultaten kunnen boeken.

En waar nodig zal Zero Plastic Rivers vzw proberen om nieuwe initiatieven op te starten. Een voorbeeld hiervan is onderzoek naar en ontwikkeling van geschikte meetsystemen.

Samenwerking voor meetsystemen

Ondanks het feit dat er schattingen beschikbaar zijn van plasticvervuiling van rivieren, zijn er nog geen nauwkeurige metingen uitgevoerd met behulp van gevalideerde meetsystemen.

Daarom werkt Zero Plastic Rivers actief mee aan het definiëren en opzetten van onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten om geschikte meetsystemen te ontwerpen, te bouwen en te implementeren.

In eerste instantie is het belangrijk om een meetmethode te ontwerpen die nauwkeurig, of waarvan minstens de meetfout gekend is. Met deze doelstelling heeft de onderzoeksgroep Ecobe van de Universiteit Antwerpen in samenspraak met Zero Plastic Rivers een doctoraatsonderzoek opgestart met als doel om de instroom van macro-plastic naar de Noordzee via de Schelde te kwantificeren. Dit onderzoeksproject wordt gesteund door zowel de overheid als de industrie en de resultaten ervan zullen ook kunnen gebruikt worden om een meer geautomatiseerd meetsysteem te kalibreren.

In tweede instantie is het belangrijk om een meetsysteem te ontwerpen en te bouwen dat niet alleen nauwkeurig is, maar dat ook in staat is om voldoende meetgegevens te verzamelen in korte tijd. Een dergelijk meetsysteem zal zoveel mogelijk geautomatiseerd moeten zijn, en dus moeten gebaseerd zijn op sensor- en informatietechnologie. In deze context heeft Zero Plastic Rivers gevraagd om via een Masterthesis een eerste onderzoek te doen naar mogelijk geschikte sensortechnologie. Dit onderzoek is uitgevoerd aan de Faculteit Ingenieurswetenschappen van de KULeuven.

In navolging van dit eerste onderzoek, onderzoekt Zero Plastic Rivers welke technologiepartners de nodige know-how hebben en geïnteresseerd zijn om verder te werken aan de ontwikkeling van een sensor-gebaseerd meetsysteem. Dit betreft bedrijven en organisaties die thuis zijn in sensortechnologie, informatietechnologie, mariene ingenieurstechniek, rivier- en waterbeheer en milieutechniek.

Samenwerking voor vangsystemen

De voorbije jaren zijn er reeds meerdere types van systemen voor het opvangen en verwijderen van plastic afval uit rivieren ontworpen en uitgetest.

Op basis van de geboekte resultaten blijkt het toch nodig om te zoeken naar betere en meer performante systemen.

Vermits het onderzoek en ontwikkeling van vangsystemen een zeer kapitaal- en kennisintensieve aangelegenheid is, kan Zero Plastic Rivers vzw enkel bijdragen door de nodige geschikte partners met elkaar in contact te brengen.

In deze context heeft Zero Plastic Rivers vzw meegewerkt aan het opzetten en initiëren van gesprekken die uiteindelijk geleid hebben tot de beslissing van De Vlaamse Waterweg nv om een aanbesteding voor het ontwerpen van plastic vangers voor de Schelde uit te schrijven (De Standaard, 11 juni 2018: "Schelde krijgt plasticvangers").

 

Samenwerking voor preventie

Van alle acties om de plasticvervuiling van rivieren tegen te gaan, is preventie allicht het allerbelangrijkst.

Maar om effectieve preventie in de praktijk te brengen, is niet alleen een georganiseerde en gestructureerde aanpak nodig maar ook de inzet van heel veel mensen. En daarnaast moeten ook de nodige middelen beschikbaar zijn.

Voor een gestructureerde aanpak werkt Zero Plastic Rivers vzw samen met de Mooimakers. De actiekaart van de Mooimakers geeft iedereen de mogelijkheid om vrijwillig de verantwoordelijkheid op zich te nemen om een stuk van Vlaanderen (een straat, een plein, …) zwerfvuilvrij te houden. Dit maakt het mogelijk voor vrijwilligers om op een gestructureerde manier samen te werken in de strijd tegen zwerfvuil.

Iedereen die in deze context vrijwillig het zwerfplastic opruimt in de buurt of op een stuk oever van een rivier of waterweg, helpt mee om onze rivieren plasticvrij te houden, en draagt zo ook bij om de plastic soep te verminderen.

Daarnaast is het ook nuttig om anderen, je buren, familie, kennissen of vrienden te informeren over het probleem van plasticvervuiling en hen aan te zetten om ervoor te zorgen dat er geen plastic afval in de natuur terecht komt.

Zero Plastic Rivers vzw onderzoekt momenteel de mogelijkheden om een netwerk op te bouwen om dergelijke persoonlijke en vrijwillige initiatieven te steunen.

 

 

RESULTATEN

Samenwerken voor resultaten

De resultaten zijn uiteraard het belangrijkste aspect van alle acties en projecten die Zero Plastic Rivers samen met haar partners opstart tegen plasticvervuiling van rivieren.

Door het groot aantal verschillende aspecten van het probleem kunnen we niet anders dan in parallel op meerdere domeinen werken. Hiervoor vormen we specifieke partnerschappen die elk zoveel mogelijk onafhankelijk kunnen werken, maar toch complementair zijn. Dit laat ons toe om tegelijkertijd aan verschillende delen van het gehele probleem werken en deeloplossingen te creëren en resultaten te boeken betreffende de verschillende aspecten van het probleem.

In deze context kunnen Zero Plastic Rivers vzw en haar partners tot nu toe de volgende resultaten voorleggen.

Omtrent het meten van de plasticbelasting van een waterweg

Op het gebied van meten is aan de universiteit Antwerpen een doctoraatsonderzoek opgestart met als titel "Plastic fluxes towards the ocean: contribution of the river Scheldt". Dit onderzoek wil de plasticbelasting van de Schelde kwantificeren op basis van steekproeven in het veld in combinatie met statistische extrapolatie. Dit onderzoek wordt financieel gesteund door overheid en industrie en loopt van 2018 tot 2022.

Aansluitend is aan de Faculteit Ingenieurswetenschappen van de KULeuven een Masteronderzoek gedaan met als titel "Semi-autonomous detection of suspended plastics in inland waterways". Hiermee is het onderzoek omtrent het ontwerp, de bouw en de implementatie van een geautomatiseerd sensor-gebaseerd meetsysteem gestart. Als dusdanig heeft dit onderzoek een vergelijkende studie gedaan omtrent de bruikbaarheid van een aantal sensortechnologieën voor de detectie van zwerfplastic in een waterweg.

In deze context zijn ook reeds contacten gelegd met technologiebedrijven om dit onderzoek verder te zetten en uit te breiden met de bedoeling om tot inzetbare meetsystemen te komen. Bovendien is contact opgenomen met bevoegde bestuurlijke overheden om na te gaan of er interesse is in dergelijke meetsystemen.

Omtrent het opvangen en verwijderen van zwerfplastic uit een waterweg

Omtrent het opvangen en verwijderen van zwerfplastic uit een rivier heeft Zero Plastic Rivers een aantal partners bijeen gebracht en op basis hiervan heeft De Vlaamse Waterweg nv een aanbesteding uitgeschreven waarmee bedrijven en organisaties de kans krijgen om een ontwerp van een vanginstallatie van zwerfplastic voor te stellen met het oog op mogelijke ingebruikname door De Vlaamse Waterweg nv.

Meer informatie is beschikbaar op de volgende links van De Standaard, de Gazet van Antwerpen en de VRT:

Schelde krijgt plasticvangers

Schone rivieren voor schone zeeën

Plasticvangers voor de Schelde

Een propere Schelde

Omtrent het voorkomen van plasticvervuiling van rivieren

Omtrent preventie heeft Zero Plastic Rivers samenwerking opgestart met de Mooimakers teneinde onze krachten te bundelen om vrijwilligers te inspireren en te motiveren om zelf en op eigen initiatief lokale preventie-acties op te zetten en hen hierbij te steunen indien mogelijk en nodig.

Aansluitend werkt Zero Plastic Rivers aan de bekendmaking van deze samenwerking en aan een netwerk van vrijwilligers die autonoom acties organiseren ter preventie van plasticvervuiling van rivieren.

Zie hiervoor ook het artikel in De Morgen: Rivieren zijn de laatste linie tegen de plastic soep.

Vermits een aanzienlijk aantal mensen en organisaties hiervoor interesse hebben getoond, bereidt Zero Plastic Rivers in deze context de volgende stap voor, met name het faciliteren van lokale preventiecampagnes in de buurt van waterwegen door vrijwilligers die willen meewerken aan de vermindering van de plasticvervuiling van onze rivieren.

 

 

 

HELP MEE

Via onze rivieren stromen er grote hoeveelheden plastic afval naar de Plastic Soep. Indien we de plasticvervuiling van onze rivieren willen voorkomen, moeten we samenwerken. Daarom wil Zero Plastic Rivers een netwerk uitbouwen van mensen en organisaties die op eigen initiatief de handen uit de mouwen willen steken om zwerfplastic zoveel mogelijk te voorkomen en het aanwezige zwerfplastic zo snel mogelijk op te ruimen.

De belangrijkste stap is het voorkomen van zwerfplastic. Hiervoor kan het nuttig zijn om je vrienden en familie uit te leggen dat het echt nodig is om te voorkomen dat er plastic afval in de omgeving terecht komt. En als er toch ergens plastic afval in de natuur ligt, dan moet dat opgeruimd worden vooraleer het in een beek, kanaal of rivier terecht komt.

Zero Plastic Rivers is benieuwd naar jullie initiatief! Wil je een lokale opruimactie of een workshop omtrent preventie organiseren, laat het ons weten. We zullen jullie actie bekend maken op onze Facebook-pagina zodat jullie hiermee ook anderen kunnen inspireren. En indien mogelijk zullen we jullie ook actief steunen, bv. door jullie in contact te brengen met andere initiatieven zodat jullie kunnen samenwerken.

Zo werken we samen met de onderzoeksgroep Ecobe van de Universiteit Antwerpen aan een gestructureerd project van opruimingsacties die het lopende onderzoek omtrent plasticvervuiling van de Schelde moeten ondersteunen. Wie hieraan zou willen meehelpen, zou zowel plasticvervuiling van de Schelde helpen bestrijden als bijdragen aan fundamenteel onderzoek. Dubbel resultaat voor dezelfde inspanning.

Wil je ons persoonlijk je project of initiatief voorstellen, of heb je een vraag, graag! Je kan ons bereiken via het contactformulier!

Het échte werk is begonnen!

De Universiteit Antwerpen (Onderzoeksgroep Ecosysteembeheer) en Zero Plastic Rivers vzw slaan de handen officieel in elkaar voor Zero Plastic Rivers, een uniek project om de plasticvervuiling van onze rivieren drastisch te verminderen, met als proefproject de Schelde.

Het project Zero Plastic Rivers zal in deze context focussen op drie specifieke aspecten: het meten en kwantificeren van de plasticvervuiling van een rivier, het voorkomen van plasticvervuiling en het opvangen van plastic afval dat toch aanwezig is in een rivier, nog voor dit de monding bereikt.Lees verder

Mosselen bevatten te veel plastic 

De mosselen, langoustines en oesters uit onze Noordzee bevatten zoveel plastic dat we elk jaar 11.000 piepkleine deeltjes microplastic opeten. Een deel daarvan komt ook in ons bloed terecht.

Via onze rivieren belanden tonnen plastic afval in zee: verpakkingen en plastic zakjes natuurlijk, maar ook microbolletjes die in douchegel en tandpasta zitten. In zee breekt dat plastic af tot ­microplastic, kleiner dan een ­millimeter groot. Dat eten de zeedieren op.Lees verder

Microplastics vervuilen zeeën en rivieren

Al het goede nieuws over de verbeterde waterkwaliteit ten spijt: onze waterlopen hebben te lijden onder het plastic dat we dagelijks in onze riolen lozen. Waarschijnlijk is ook de Schelde er slecht aan toe.

Onze stranden kreunen onder de vervuiling: achtergelaten plastic, peuken, flesjes, verpakkingen. Maar uit een Vlaams onderzoek van de Universiteit Gent blijkt dat de vervuiling op de zeebodem en in de rivieren wel 100 keer groter is. Lees verder

Plastiek afval vervuilt via rivieren Vlaamse stranden 

Niet alleen de Vlaamse kuststrook, maar ook onze rivieren bevatten te veel plastiek afval. De burgemeesters van Vlaamse kuststeden beraden zich vandaag over een gezamenlijke aanpak.

Met het blote oog is het niet te zien, maar de Schelde is zwaar vervuild door ‘microplastics’. Dat zijn kleine deeltjes plastiek die afkomstig zijn van de verpakkingsindustrie en de auto-industrie, maar ook van dagelijkse verzorgingsproducten die via de riolen in het rivierwater belanden.Lees verder

WIE WE ZIJN

Zero Plastic Rivers vzw is als burgerinitiatief gegroeid uit het besef dat de wereldwijde plasticvervuiling een gigantisch ecologisch probleem is dat zo snel mogelijk moet aangepakt worden. In deze context richten we ons als team op één concreet doel: het drastisch verminderen van de plasticvervuiling in rivieren.

Met dit doel voor ogen zet Zero Plastic Rivers vzw zich in om een overkoepelend en wetenschappelijk onderbouwd programma te definiëren en uit te werken, om relevante kennis en know-how te ontwikkelen en toe te passen, om mensen en organisaties van alle geledingen van de maatschappij met elkaar in contact te brengen met het oog op samenwerking en om nieuwe initiatieven op te starten waar nodig.

Dit vereist een multidisciplinaire aanpak, en daarom zoekt Zero Plastic Rivers vzw naar partners vanuit verschillende professionele domeinen en wetenschappelijke disciplines. In deze context streeft Zero Plastic Rivers vzw ernaar om samenwerkingsverbanden op te zetten met alle partijen die willen meehelpen om de plasticvervuiling van rivieren aan te pakken en op te lossen, en waarbij elke partij zelf bepaalt op welk vlak en op welke manier de samenwerking vorm krijgt.

In eerste instantie richten we ons op één rivier als pilootproject, met name de Schelde, en één soort plasticvervuiling, nl. macroplastics. Zo snel als we kunnen, zullen we ook werken op andere rivieren en andere vormen van plasticvervuiling.

Er is zeker onderzoek nodig naar de aard van de plasticvervuiling en de mogelijkheden om die aan te pakken. Maar daarnaast moeten we de oplossingen ook in de praktijk omzetten. Zo zullen we als maatschappij zoveel mogelijk moeten voorkomen dat plastic in de rivieren terecht komt. Dit zal gedragsverandering vereisen. Van ons allemaal. En technische oplossingen zullen nodig zijn om plastic dat toch aanwezig is in rivieren, op te vangen en te verwijderen.

Daarom verenigen we burgers, overheden, onderzoeksinstellingen, onderwijs, NGO’s en de bedrijfswereld om deze complexe doelstelling te realiseren. En letterlijk iedereen kan hierbij helpen. We staan dan ook open voor elke vorm van samenwerking en als partner kan je structureel helpen door ons als organisatie te ondersteunen en/of door een specifiek deel van ons programma mee te helpen realiseren.

SAMENWERKING IS DE VOORNAAMSTE SLEUTEL TOT SUCCES TEGEN PLASTICVERVUILING VAN RIVIEREN!

Daarom verenigen we burgers, overheden, onderzoeksinstellingen, universiteiten, scholen, ngo's en de bedrijfswereld voor Zero Plastic Rivers.

VOORKOMEN IS BETER DAN GENEZEN

Voorkomen is beter dan genezen

Voorkomen is altijd beter dan genezen, en voor plasticvervuiling is dat ook zo. Het is misschien niet eenvoudig om het je voor te stellen, maar het grootste deel van alle plastic afval dat in onze straten, velden, bossen en wegbermen en op onze rivieroevers ligt, komt uiteindelijk terecht in onze zeeën en oceanen en dus in de plastic soep. Dit gebeurt via de waterwegen, te beginnen met riolen en beken die uitmonden in kanalen en kleine rivieren die op hun beurt weer uitkomen in grote rivieren die alle plastic afval transporteren naar zee en zo weer verder naar de plastic soep.

Om dit te voorkomen zullen we allemaal moeten meewerken. In essentie is het heel eenvoudig: zorg ervoor dat je geen plastic in het milieu terecht doet komen, noch gewild noch ongewild. Plastic afval hoort in de vuilnisbak en nergens anders. En als je toch zwerfplastic ziet, ruim het zo snel mogelijk op.
Om dit te bereiken wil Zero Plastic Rivers zich inspannen zowel om mensen te informeren en bewust te maken als om hen aan te zetten om effectief te voorkomen dat plastic in het milieu belandt.

Samenwerken met de actiekaart

Vermits letterlijk iedereen hieraan kan bijdragen, wil Zero Plastic Rivers iedereen oproepen om te helpen: bedrijven, overheden, middenveldorganisaties en burgers.

Dit doen we in samenwerking met Mooimakers, een overheidsinitiatief dat vrijwilligers wil helpen om het probleem van zwerfvuil in het algemeen en zwerfplastic in het bijzonder op een gestructureerde manier aan te pakken.

Via de actiekaart van de Mooimakers kan je op vrijwillige basis de verantwoordelijkheid nemen om een stukje Vlaanderen zwerfvuilvrij te houden. Dit kan via de actiekaart van de Mooimakers.

Als je hierbij kiest om zwerfplastic in de buurt van rivieren, waterwegen, sloten, beken en kanalen op te ruimen, dan draag je actief bij aan Zero Plastic Rivers, en help je dus om de plastic soep tegen te houden.

Maar je kan ook op andere manieren helpen, bv. door buren, kennissen en vrienden in te lichten over het probleem van plasticvervuiling en hen vragen om er mee voor te zorgen dat er geen zwerfplastic in de vrije natuur terecht komt.

Zero Plastic Rivers hoort graag welke initiatieven jullie willen nemen, en zal steunen waar nodig en mogelijk.